Struikelstenen gedenken vermoorde Rijswijkse familie

Door: Robert Heijdemann

De vier struikelstenen werden met drie witte rozen gelegd door Rik Hospers, voorzittend meester van de Delftse Vrijmetselaarsloge Silentium. Voor de oorlog was Bram hier lid van. “Wij gedenken Abraham Jacob, ofwel Bram, Kooperberg, zijn vrouw Else Sinn, hun zoon Theo die slechts 14 jaar werd, en hun dochter Bethrina, die niet ouder dan 13 jaar werd,” aldus Rik Hospers.

Portret in logegebouw

“Binnen de loge Silentium, de vrijmetselaarsloge waar Bram Kooperberg lid van was, wisten wij tot de afgelopen weken nagenoeg niets meer over hem. Het portret van Broeder Kooperberg hangt samen met dat van vier andere broeders, die ook zijn omgekomen in de oorlog, in ons logegebouw, ter nagedachtenis aan hun misdadige uitdoving”. vertelde Rik Hospers. “Zodoende zie ik Bram Kooperberg daar elke week. Maar meer dan dat hij joods was, in de oorlog vermoord is en dat hij als vrijmetselaar mijn medebroeder is, wist ik niets van hem”, vertelde Rik Hospers .

Onbekende bewoners

“Wij zijn hier samengekomen, op een ogenschijnlijk willekeurige plek, namelijk voor een huis aan de Oranjelaan nummer 76 in Rijswijk. Het huis is ongeveer 120 jaar oud en zal zodoende in de loop der tijd meerdere bewoners hebben gehad. Bewoners die, met elkaar verbonden zijn door het feit dat ze hier gewoond hebben. Het huis zal er nog wel even staan en meer bewoners zullen elkaar opvolgen.” Bewoners uit de Regentesselaan, die vlak bij Oranjelaan 76 wonen, kwamen geïnteresseerd kijken naar de ceremonie. Niemand van hen kende de geschiedenis van deze familie die zo tragisch aan hun einde kwam. Zo anders dan zij zelf zullen hebben verwacht.

Slechts één overleefde

In de voorbereiding van de legging struikelsteentjes is er gezocht naar informatie over deze familie. Uiteindelijk kwamen de leden van de loge Silentium uit bij een achterneef genaamd John, die in Nieuw-Zeeland woont. Die vertelde dat Abraham kwam uit een gezin van zes kinderen. Hij had twee oudere zussen en drie broers, waarvan alleen één broer de Holocaust mocht overleven. Abraham was zoals zijn broers en zussen allemaal in Raamsdonksveer in Noord-Brabant geboren. Bram was werktuigkundige en trouwde op 24 december 1928 in Göppingen met Else Sinn. Uit het huwelijk werden Theo en Bertrina geboren. Rik Hospers: “We weten weinig over wat voor mens Bram Kooperberg was, of wie zijn vrouw en kinderen als mensen waren. En diegenen die hen hebben gekend zijn al lang overleden.”

Wereldwijd verspreid

Het idee van de struikelsteen komt van Kunstenaar Gunter Demnig. Het bijzondere kunstproject realiseert een wijdverspreid gedenkteken over alle steden en dorpen in heel Europa. De herdenkingssteentjes (struikelstenen) herdenken de slachtoffers van het Nationaal Socialisme die door de nazi’s werden verdreven, gedeporteerd en vermoord.

Op een Struikelsteen zijn de naam, geboortedatum, deportatiedatum, plaats en datum van het overlijden te lezen van de persoon die daar leefde. In 2015 is de eerste struikelsteen geplaatst in Rijswijk voor Joodse inwoners , nu liggen er al 30. In heel Europa zijn het er al ruim 70.000. Struikelstenen zijn er om in de oorlog omgebrachte mensen te eren. Het credo van de struikelstenen is: Een mens is pas vergeten als zijn naam is vergeten.