Onbekend stukje Rijswijk duikt op bij veiling

Door: Marc Tangel

Wie nu vanaf de Rembrandtkade, via het Ruysdaelplein, de Van Vredenburchweg op rijdt, ziet boven alle aanwezige bebouwing al van verre de Ruysdaelflat voor zich opdoemen. Hoe anders was dit een eeuw geleden, toen de Rijswijkse vaart nog kabbelend zijn weg zocht richting het Mallegat. Een tafereel dat ergens in de jaren twintig van de vorige eeuw aan het doek werd toevertrouwd door de schilder Arie Zuiderwijk. Een onbekende naam in de kunstwereld, maar Martin Hakkaart zag direct hoe bijzonder dit schilderij was. “Ik herkende de plek onmiddellijk”, vertelt hij een aantal weken na zijn ontdekking. “Dankzij de vele historische boeken over Rijswijk die ik bezit. Mijn oog werd meteen getrokken door het koepeltje van Roskam dat je links op de afbeelding ziet.” Veel concurrentie had Hakkaart niet tijdens het bieden. “Ik vermoed dat alleen ik de plek herkende”, merkt hij op. “Voor mij was het pats, boem, raak!”

Onweerstaanbaar

Het schilderij van Zuiderwijk toont de achterzijde van de Smidsstraat, waar in de 18^e en 19^e eeuw een aantal kleine arbeidershuisjes het beeld domineerden. Ze waren niet groot, maar elk huisje had een eigen voortuintje dat grensde aan de Rijswijkse Vaart. De verscheidenheid aan struiken en het water op de voorgrond bleken onweerstaanbaar voor menig kunstenaar.

Opnieuw ingericht

Arie Zuiderwijk schilderde deze zonnige voorstelling waarschijnlijk rond 1920. Een kwart eeuw later, vlak na de Tweede Wereldoorlog, legde kunstenaar Arie Zwart vrijwel hetzelfde tafereel nog eens vast. Dit schilderij, dat is opgenomen in de collectie van Museum Rijswijk, is één van de laatste keren dat dit stukje Rijswijk op deze wijze geschilderd kon worden, want in de jaren vijftig werd het hele gebied opnieuw ingericht. De huisjes werden gesloopt en we kennen deze plek nu als het Ruysdaelplein en het begin van de Rembrandtkade. Hoewel het water in de Rembrandtkade enigszins herinnert aan de Rijswijkse Vaart, staat de huidige aanblik van de locatie ver af van het pittoreske beeld dat Zuiderwijk ruim een eeuw geleden achterliet.

Onbekend niet onbemind

Over de schilder zelf weet Hakkaart helaas minder te vertellen: “Arie Zuiderwijk werd in 1895 geboren in Lisse. Er is niet veel bekend over zijn leermeesters. Vermoedelijk is hij geïnspireerd door impressionisten als George Hendrik Breitner en Isaac Israëls.” Toch betekent dit niet dat het werk dat hij achterliet daarom minder geliefd is. “Het schilderij is inmiddels al verkocht”, laat Hakkaart desgevraagd weten. Maar gelukkig hebben we de foto’s nog.