Tien onschuldige levens herdacht bij ‘t Haantje

Door Robert Heijdemann

Het monument is opgericht in 1970, hier wordt elk jaar bij stilgestaan bij de slachtoffers. Leerlingen van KC BuitenRijck hebben het monument geadopteerd en leveren een bijdrage bij de herdenking.

Onschuldig bloed

“Wout Tersmette is op 7 oktober 1944 zestien jaar oud en woont aan het Jaagpad. Hij schrijft: Vandaag is één van de ergste dingen gebeurt die ik ooit heb meegemaakt. We liepen op het Haantje toen moesten we halthouden. Dan hoorden we schieten en na een poosje mochten we weer verder. De Duitsers waren weg. Wat was er in dat kwartiertje gebeurt”, leest Huri. “Twaalf mensen werden als honden neergeschoten. De lijken lieten zij liggen zoals ze gevallen waren. Vreselijk was het dit onschuldig bloed te zien. In dat kwartier werden niet alleen de levens van de tien mannen hier beëindigd, maar er werden nog meer levens verwoest. Van omstanders, van familieleden, vrienden, buren, naasten”. 

Verzetsdaad

Een paar dagen voor 7 oktober 1944 vernielde het Nederlandse Verzet het spoor bij het Haantje. De Duitsers besloten tien willekeurige gevangenen te vermoorden. Zij wilden de bevolking angst inboezemen en spoorden daarom niet de daders op, maar vermoorden onschuldige burgers als vergelding. Deze herdenking staat ook stil bij de rechteloosheid en willekeur. Huri: “Dat doet ons beseffen dat er van de democratie rechtsstraat waar wij nu leven op 7 oktober 1944 geen sprake was. Sindsdien zijn er overal conflicten gaande met veel menselijk leed. Vandaag denken wij ook aan alle mensen die leven wereldwijd in onvrijheid en angst”. Om 18.50 uur blaast een trompettist het Taptoe signaal. Daarna volgt een minuut stilte, en speelt Muziekvereniging Forum Hadriani het Wilhelmus. 

Herinnering levend houden

Ilse de Waal vertelt het verhaal van haar oudoom Jacobus de Waal. Zijn naam staat op het monument. “Tijdens de oorlogsjaren raakte hij betrokken bij het verzet. Hij zorgde hij voor valse persoonsbewijzen, bonkaarten en onderduikadressen voor onderduikers. Naar verluid heeft hij in die rol honderden mensen kunnen helpen. Hij werd geselecteerd als één van de tien mannen die werden gedood. Zij werden gestraft voor een daad waar zij niets mee te maken hadden. Voor mijn generatie, die in vrijheid is geboren is het belangrijk om deze herinneringen levend te houden. Want als wij zwijgen, wie zal er dan nog spreken?” De tienjarige Robin, één van de leerlingen, vertelt in haar gedicht: ‘Hoe is dit gebeurd? Het maakt mij betreurd. Dit moet nooit meer gebeuren.’