Klimaatverandering vraagt om ingrepen in straten en buurten

Door Kor Kegel

Dat zegt Pieter Jacobs, manager van het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Tot op wijk- en straatniveau moeten andere maatregelen worden genomen, schrijft de raadsleden in dit deel van Zuid-Holland. Hij noemt geen concrete maatregelen, omdat hij de lokale bestuurders niet voor de voeten wil lopen, maar in Schiedam en Vlaardingen zou het kunnen gaan om de aanleg van waterpleinen (bijvoorbeeld op schoolpleinen) voor de opvang van regenwater met het oog op langere periodes van droogte en hitte.

Vooral voor de waterschappen ligt er een taak om voor voldoende zoetwateropvang te zorgen, maar Pieter Jacobs wijst erop dat geen enkel bestuur het alleen kan. Gemeenten, waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat en de regering hebben elkaar nodig om de klimaatadaptatie het hoofd te bieden. De sleutel ligt echter op lokaal niveau. Daar begint de concrete vormgeving van het woon- en leefmilieu. Programmamanager Jacobs noemt een voorbeeld. De ruimte nabij dijken is vaak aantrekkelijk voor woningbouw, maar vraagt ook een blik vooruit. Zelfs als er nog geen acute opgave is voor dijkversterking, dan zijn afspraken over de wijze waarop de waterveiligheid gegarandeerd kan blijven toch nodig. Als de dijk versterkt moet worden is extra ruimte nodig of zal de bebouwing waterkerend moeten zijn. Het Deltaprogramma kan gemeenteraadsleden hierbij helpen.

Want ook al is de delta van Rijn en Maas de best beschermde delta ter wereld, dankzij de Maeslantkering, de Hartelkering en de eerdere Deltawerken, toch vindt Pieter Jacobs het verstandig om na te denken over de manier waarop we huizen, instellingen, bedrijven en andere bezittingen kunnen beschermen tegen wateroverlast, hitte en droogte. Zeker nu er in de komende jaren bijna een miljoen huizen gebouwd gaan worden. De provincie Zuid-Holland heeft hiervoor richting gegeven in het convenant Klimaatadaptief Bouwen. Er is ook een landelijke maatlat.

Het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden is een nationaal programma, dat erop gericht is dat Nederland zich tijdig en goed aanpast aan klimaatverandering. Hoofdthema’s zijn bescherming tegen hoog water (stijging van de zeespiegel), de zorg voor voldoende zoet water en het werken aan een klimaatbestendige inrichting van stad en land. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en veiligheidsregio’s werken hierin samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Kenmerkend hierbij is de kracht van de samenwerking en kennisdeling, waarbij elke partij de eigen verantwoordelijkheid blijft houden.

De uitvoering vindt plaats via gebiedsprogramma’s en in deze regio is dat het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Onder voorzitterschap van de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten zijn de betrokken gemeenten in het gebiedsoverleg vertegenwoordigd door twee burgemeesters en zes wethouders.

Pieter Jacobs, die in eerdere functies al betrokken was bij zoetwaterbeheersing en de steeds hogere waterstand, zegt: “Klimaatverandering is hier en gaat niet meer weg. We ervaren nu al de gevolgen: droogte, hitte, piekbuien. De effecten nemen toe, denk aan de zeespiegelstijging en de toenemende verzilting van grond- en oppervlaktewater. Overheden werken samen om Nederland hierop aan te passen. Gemeenten hebben hierin een belangrijke rol, omdat de effecten van klimaatverandering en maatregelen om die op te vangen sterk samenhangen met de ruimtelijke ordening.” Voor waterveiligheid is het van belang dat er voldoende ruimte rondom de dijken blijft, zodat toekomstige dijkversterkingen mogelijk blijven. Om zoet water voor de landbouw, industrie en natuur - ook in steden en dorpen - beschikbaar te houden en te verdelen, moeten we nu al slimmer met het steeds schaarser wordende water omgaan. En het kunnen opvangen van piekbuien, langere perioden van droogte en voldoende hittebestendigheid vraagt om maatregelen op wijk- en straatniveau.”