Burgerkracht kan bestuurskracht zeer ten goede komen

Door Kor Kegel

Zij hebben een zienswijze ingediend om de verordening overtuigender te maken. Allebei zijn ze maatschappelijk betrokken en hebben ze met het BurgerKennisNetwerk Schiedam en de Groen-Blauwe Alliantie zelf ervaring opgedaan met de manier waarop de gemeente omgaat met de inbreng van de burgers. Hun eerste verbazing bestaat eruit dat het ontwerp van de nieuwe participatieverordening… zonder participatie tot stand is gekomen.

“De verordening beoogt de betrokkenheid van inwoners, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden bij gemeentelijke beleidsvorming te versterken. Juist daarom mag worden verwacht dat bij het opstellen van deze verordening zelf sprake is van vroegtijdige en actieve betrokkenheid van bewoners en maatschappelijke partners”, zeggen de twee criticasters. Er kan nu alleen achteraf een zienswijze worden ingediend. Het wijkoverleg had benut kunnen worden om in de verschillende wijken de bewoners er eerder bij te betrekken, vinden ze. Eén stedelijke bijeenkomst had ook niet misstaan. Betere communicatie had ook kunnen helpen, vinden ze.

Ze zijn ook verbaasd dat de verordening geen gewag maakt van burgerberaad. “In steeds meer gemeenten, provincies en ook op landelijk niveau wordt het burgerberaad ingezet als vorm van participatieve democratie. Door middel van loting wordt een representatieve groep inwoners samengesteld, die zich verdiept in een maatschappelijk vraagstuk en daarover een zwaarwegend advies uitbrengt aan het bestuur. Het burgerberaad vormt daarmee een waardevolle aanvulling op bestaande participatie-instrumenten en draagt bij aan de kwaliteit, legitimiteit en maatschappelijke acceptatie van besluitvorming”, zeggen Verlinde en Van den Ende.

Reeds in 2021 heeft de toenmalige initiatiefgroep Burgerberaad Schiedam, inmiddels onderdeel van het BurgerKennisNetwerk Schiedam, aandacht gevraagd voor opname van dit instrument binnen het gemeentelijke participatiebeleid. Ze vinden dat de gemeente toen een kans gemist heeft – wat nu opnieuw dreigt.

Het duo kan erin meegaan dat de gemeente tot bewonersinitiatieven ook initiatieven van maatschappelijke organisaties wil rekenen, want deze komen vaak op voor bewonersbelangen. Maar dat de gemeente ook initiatieven van bedrijven als bewonersinitiatief wil honoreren, is niet logisch. Commerciële partijen kunnen een eigenbelang hebben, waar bewoners niet wijzer van worden.

Voorts vindt het tweetal dat natuurbelangen een formele plek moeten krijgen in het participatieproces, vanwege de groeiende aandacht voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzame ontwikkeling.

Nog een interessant punt van kritiek: hoewel de verordening spreekt van samenwerking, gelijkwaardigheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid van burgers en gemeente, wordt ook gesproken van een uitdaagrecht. Maar als gemeente en burgers elkaar uitdagen, ontstaat al gauw een tegenstelling. Verlinde en Van den Ende vinden dat het begrip partnerschap beter aansluit bij de geest van de verordening. “Een cultuur van samenwerking is beter dan een wij-zijbenadering. Je versterkt elkaar. Burgerkracht kan bestuurskracht zeer ten goede komen.”

Ze vinden dat de gemeenteraad de verordening elke periode van vier jaar een keer moet evalueren. De raad, die zelf de participatie geregeld heeft, kan dan beoordelen in hoeverre de beoogde doelstellingen zijn gerealiseerd en welke verbeterpunten kunnen worden meegegeven aan de volgende gemeenteraad. Het ligt voor de hand dat de stad bij die evaluatie wordt betrokken.

Klapstuk van hun zienswijze is dat het bij de verordening niet alleen moet gaan om een juridisch kader, maar dat ze ook richting geeft aan het dagelijks handelen van de gemeentelijke organisatie. “Participatie vraagt om een organisatiecultuur waarin ambtenaren worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken met inwoners.”