Theo Gootjes schreef ‘t voor zijn emmetjes, maar plotseling ligt er een boek

Door Kor Kegel

Theo Gootjes wilde het wel zonder spelfouten hebben en legde het concept voor aan vrienden die verstand van taal hebben. Vooral Hans Overheul nam het hele levensverhaal met hem door; het komt erop neer dat deze Schiedamse neerlandicus een soort eindredacteur werd. En niet alleen dat. Degenen die Theo’s verhaal lazen vonden dat hij het als boek moest uitbrengen: “Dit moet iedereen kunnen lezen!”

Het advies van Hans Ritman van uitgeverij Scriptum gaf de doorslag. En nu ligt er dus een autobiografie, die zaterdag om 16.30 uur in Bibliotheek Schiedam in de Korenbeurs wordt gepresenteerd.

Focus

De muzikale omlijsting wordt verzorgd door Focus-muzikanten Thijs van Leer en Menno Gootjes. De presentatie wordt verzorgd door Hans Overheul. Niet zo gek dat deze aan de Oostsingel aanwezig is, wanneer Theo Gootjes het eerste exemplaar van zijn boek laat zien. De kaft vertoont een scheur. Het is enthousiast ontvangen.

Theo Gootjes (81) is beroemd geworden als politiek tekenaar voor Het Vrije Volk, later het Rotterdams Dagblad, in de jaren negentig het beste dagblad van Nederland. Het ontwikkelde een klare lijn, minimalistisch en daardoor met veel zeggingskracht. Citaat uit zijn boek, over zijn jeugd:

Eén keer per week krijgen wij van broeder Gregorius tekenles. Dat gaat met tekenvoorbeelden. Het eerste voorbeeld is de afbeelding van een kop en schotel. Ik val van verbazing uit mijn schoolbank. In een paar simpele lijnen staat daar een kop en schotel. Het is geen kop en schotel, maar het idee van een kop met schotel. Ik word verliefd op de klare lijn. Niks te veel en niks te weinig. Er staat niks en toch staat er alles. Geniaal. Mijn kinderziel is diep geraakt en mijn aanleg voor tekenen is wakker gekust.

Ceci n’est pas une pipe – René Magritte schreef het 95 jaar geleden als onderschrift bij een beroemd schilderij van zijn hand. Je zag een pijp, nee, geen pijp, je zag de afbeelding van een pijp. Theo Gootjes heeft dezelfde secuurheid. In zijn autobiografie vermijdt hij net zo goed de nuance als hij in zijn vaak keiharde tekeningen deed. Het is een zeer openhartig boek. Hij maakt er geen geheim van hoe hij zich met de journalisten van Het Vrije Volk onderdompelde in de Rotterdamse kroegcultuur, onvoldoende beseffend dat hij met zijn vrouw José en hun drie zonen een diamant met drie robijntjes in handen had. Hij ging er lichamelijk aan onderdoor – maar bleef tekenen, met de kwaliteit die van hem verwacht werd.

“Hard, hè? Ik ben er zelf van geschrokken toen ik het teruglas. Als iets op papier staat, komt het harder over dan wanneer je erover praat,” zegt Theo over zijn boek. Het is een boek dat geschreven had moeten worden. Het verrijkt bet inzicht in de journalistieke cultuur in Rotterdam sinds Herman Wigbold hoofdredacteur van HVV was. Als Theo namen van collega’s noemt, vindt hij ze sympathiek. Jan Prins was buiten kijf de beste hoofdredacteur van de Rotterdamse dagbladen in de voorbije halve eeuw. Veel namen noemt Theo niet, zoals van de eerste hoofdredacteur na de fusie van het AD met regionale dagbladen, Jan Bonjer. Onbegrijpelijk vindt Theo het hoe de hele redactie zich aan diens onjournalistieke idiote principes overgaf – op degenen na die afhaakten.

Met drinken is Theo gestopt toen José ziek werd – “anders had ik haar niet kunnen verzorgen,” zegt hij. Ze overleed in januari 2021. Ook met roken stopte hij. Eén peuk voor het slapen gaan, waar hij de hele dag mee bezig kon zijn. Zijn gewoontepatroon maakt de waardering voor zijn oeuvre eigenlijk alleen maar groter.