Op de pijp met... Lars Steenbeek

Tekst: Esdor van Elten / Foto’s: Ton van Zeijl

Ben jij niet een beetje jong voor een archivaris?
Ha! Een archivaris mag dan een oud en stoffig imago hebben, dat betekent niet dat dat ook zo is. Al is het waar dat ik jong ben voor deze functie. Ik ben erin gegroeid, zou je kunnen zeggen.

Waar kom je vandaan?
Ik ben een geboren en getogen Naaldwijker. Groeide op in de Pijletuinen, samen met mijn broer. Mijn moeder werkt in de zorg, mijn vader werkte op de Bloemenveiling.

En jij hebt altijd al archivaris willen worden?
Ik wilde graag iets met geschiedenis doen, maar ik wilde geen leraar worden. Na de Ouverture hier in Naaldwijk ging ik naar de Daltonmavo en vervolgens de havo. In de tweede klas deed ik een snuffelstage in het archief en dat sprak me aan. Voor iemand die van geschiedenis houdt is er in een archief veel te vinden. Ik ben toen de opleiding voor archiefassistent gaan doen aan de Archiefschool, gevolgd door de opleiding Informatie Dienstverlening en Management (IDM).

Wat is het verschil?
De Archiefschool gaat meer over het traditionele archief. Papier dus vooral. Het is een vak hoe dat te bewaren en preserveren. Bij de IDM ligt de nadruk meer op de digitale kant van het verhaal. Tijdens mijn studie aan de Archiefschool werkte ik ook bij het Westland. Toen Peter Barten met pensioen ging kreeg ik een vaste baan. Ik ben doorgegroeid van assistent naar depotbeheerder. In die functie heb ik veel kennis over de collectie opgebouwd. Het is altijd handig te weten wat je in huis hebt. Vorig jaar ben ik overgestapt naar het E-Depot. Het digitale archief. Ik heb het opgezet en er beleid voor geschreven. Toen in 2017 Peter Smit vertrok is de baan van gemeentearchivaris een tijdlang uitgevoerd vanuit Delft. Toen ik de kans kreeg te solliciteren heb ik dat gedaan.

Digitaal is de toekomst?
Digitaal is vandaag de dag al realiteit. In twee verschillende vormen. Allereerst de digitalisering van oude archiefstukken. Dat doen we onder andere om die toegankelijk te maken voor een breder publiek, zonder dat het archiefstuk zelf daar onder leidt. Bovendien heeft digitaal als voordeel dat je het veel beter doorzoekbaar kunt maken. Als je naar iets specifieks op zoek bent moest je vroeger echt hele lappen tekst doorspitten. Tegenwoordig kun je met OCR op woorden zoeken. Of zijn stukken van metadata voorzien. Dat biedt natuurlijk veel meer mogelijkheden. Je krijgt er als onderzoeker een enorme toegankelijke bron bij. De stukken die we digitaliseren bewaren we echter ook in de originele vorm. Het is geen vervanging. Daarnaast heb je ook wat we ‘digital born’ noemen. Archiefstukken die er alleen in digitale vorm zijn. Overheden, organisaties, bedrijven, ze maken iedere dag stukken aan die bewaard moeten blijven, en tegenwoordig is dat vrijwel allemaal digitaal. Dat vraagt dus om technieken en procedures om dat goed te bewaren en inzichtelijk te maken en te houden.

Blijft dat dan wel goed bewaard? Een harddisk vergaat ook…
Bij de gemeente Westland hebben we een Digitaal Archief Depot waar de digitale archieven in bewaard gaan worden. Via een preserveringstool wordt gegarandeerd dat de digitale stukken raadpleegbaar blijven. Maar het is een uitdaging, dat is waar.

Maar waarom zou je dat eigenlijk allemaal bewaren?
Dat moet van de Archiefwet, en dat gaat om meer dan historische belangstelling. Nederland heeft allerlei soorten archiefinstellingen. Het Nationaal Archief natuurlijk, maar ook provinciale/regionale archieven en gemeentearchieven zoals het onze. Het is een overheidstaak om documenten te bewaren, want dat maakt het mogelijk dat de overheid op een goede manier verantwoording aflegt aan de burger. Het biedt een stuk rechtszekerheid, want je kunt nagaan wat er gebeurd is, welke afspraken en regels er zijn. Daarnaast heeft het inderdaad ook te maken met het behoud van erfgoed en, ook niet onbelangrijk, we faciliteren onderwijs en onderzoek. Archieven raken dus heel direct aan de rechtsstaat.

En dat is allemaal openbaar en toegankelijk?
In beginsel is een overheidsarchief openbaar. Dus iedereen kan inzage krijgen. Wel is het zo dat sommige delen beperkt of beperkt openbaar zijn. Dat heeft te maken met de aard van de gegevens. Bijvoorbeeld als het de persoonlijke levenssfeer van mensen die nu nog leven raakt. Het is dus niet zo dat we iets verborgen houden. Ieder dossier is gewoon in onze inventaris te vinden.

Want het kan impact hebben...
Zeker. Denk aan oorlogsarchieven. We hebben ook de (gemeente)politiearchieven in huis. Daar staat ook veel in dat de persoonlijke levenssfeer raakt. Overigens kunnen we sommige dingen ook niet openbaar maken omdat er bijvoorbeeld copyright op rust. Dat kan gelden voor foto’s, maar bijvoorbeeld ook voor onderdelen van bouwvergunningen.. Ook kranten zijn lastig, vanwege de auteursrechten van de schrijvers. Dus we hebben hier Op de Pijp zeker liggen, maar we kunnen die niet zomaar digitaal inzichtelijk maken.

Wat heb je allemaal in huis?
Om te beginnen natuurlijk de archieven van de Gemeente Westland en haar voorgangers. Dus de archieven van de afzonderlijke kernen, Naaldwijk, Monster, ‘s-Gravenzande enzovoort. Daarnaast de archieven van aan de overheid gelieerde instanties. Zo hebben we het archief van de Westlandse Drinkwater Maatschappij en de archieven van de Gemeentepolitie. Ik noemde de notariële archieven al even. En dan zijn er de archieven van andere organisaties, die belangrijk zijn voor Westland. Het archief van de veiling bijvoorbeeld. Van Westlandse kerken en van stichtingen en verenigingen.

Hoe kom je daar dan aan?
Die krijgen we vaak aangeboden. We ontvangen regelmatig aanvragen om een archief op te nemen. Daar hebben we een collectieprofiel voor, want we kunnen niet alles aannemen. Opslag is duur. Het moet dus echt iets toevoegen voor de toekomst. Verder kijken we naar de staat waarin het archief is, of er een inventaris is. Dat noemen we een ‘archiefschouw’. En verder gaan we ook wel actief op zoek naar archieven. Zo krijgen we binnenkort het kerkarchief van Wateringen. Maar in de nabije toekomst zou ik graag de kerkarchieven uit heel Westland bij ons verzamelen.

Dat is het plan voor de toekomst?
Het mooie van gemeentearchivaris zijn is dat ik daar nu over na mag denken en beleid voor uit mag stippelen, waarna het voorgelegd wordt aan het college. Behalve het verwerven van nieuwe archieven wil ik in de komende jaren ook goed in kaart brengen wat we nu allemaal precies hebben. Daar is op sommige punten echt nog wat werk in te doen. Verder wil ik graag het bestaan van het archief meer onder de aandacht brengen. We krijgen natuurlijk wel bezoek, maar daar is na corona wel een flinke dip in ontstaan. Tijdens de rondleidingen die we dit jaar gegeven hebben merkten we dat die belangstelling er enerzijds wel is, de rondleidingen zaten zó vol, maar dat veel mensen ook geen idee hebben wat we hier nu precies hebben en doen. We hebben ook alweer een aantal tentoonstellingen gedaan en daar gaan we mee door. We beschikken gelukkig wel over een flinke club vrijwilligers en daar zijn we heel blij mee.

Dus Westlanders, koester en kom naar het archief…
Zeker! Het romantische van een archief is dat je niet weet wat je er in kunt aantreffen. Het is aan de (Westlandse) burger om die schatten te ontsluiten. En ik kan uit ervaring zeggen dat als je iets moois en historisch gevonden hebt, je denkt: ‘Wat gaaf!’

Wil jij ook Op de Pijp of ken je iemand met een mooi verhaal? Mail dan naar redactie.westland@rodi.nl.