Op de pijp met... Herman en Elske Robers

Tekst: Esdor van Elten / Foto’s: Ton van Zeijl

Op 9 en 10 september is het Open Monumentendag met als thema ‘Levend Erfgoed’. Herman (49) en Elske (49) heten je op zaterdag- en zondagmiddag van 13.00-16.00 uur welkom in hun ‘burgerwoonhuis’ “Torenzicht” in Poeldijk, waar ze wonen met een zoon en twee katten. “Het is bijzonder om hier te mogen wonen.”

Met wie zit ik hier?

Herman: Ik ben Herman. Geboren in Valkenswaard. Voor mijn studie Elektrotechniek kwam ik naar Delft en zo heb ik ook mijn vrouw leren kennen. In 2000 kwamen we in Wateringen wonen. In 2019 verhuisden we naar “Torenzicht” in Poeldijk. Kort daarna kreeg zij de diagnose kanker en is zij overleden. Naast mijn werk bij Hewlett Packard Enterprise ben ik vrijwilliger bij de WOS (techniek en netwerk) en daar ontmoette ik Elske. We werkten samen om de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen tijdens de verkiezingsuitzending mooi in beeld te krijgen. En ook privé sloeg de vonk over.                

Elske: Ik ben dus Elske. Ook geen Westlander van geboorte, ik kom uit Gelderland. Na mijn studie Journalistiek wilde ik parlementaire verslaggeving doen, en dan moet je in Den Haag zijn. Ik heb dat een aantal jaar gedaan. Na een kort intermezzo in Frankrijk kwam ik vervolgens bij de WOS terecht, waar ik Herman ontmoette. Sinds vorig jaar wonen we samen.

Was het lastig integreren in het Westland?

Elske: Nee hoor. Ik ben zelf ook wel recht door zee. En als je oprechte interesse toont, dan krijg je dat ook terug.

Hoe kwam je bij ‘Torenzicht’ terecht?

Herman: We zochten naar een huis met meer ruimte, en na veel zoeken vonden we “Torenzicht”. Ik kende het huis al van buiten, want ik ben er vaak langs gereden. Een karakteristiek pand. En met die ruimte zit het wel goed. We beschikken over bijna 300 vierkante meter. Vorig jaar net voor de verkiezingen is hier het eerste Westlandse bruine bordje geplaatst met uitleg over het monument, zoals je nu door heel Westland ziet.

Wist je dat het een gemeentelijk moment was?

Herman: Jazeker! Bij de gemeentelijke herindeling van de verschillende dorpen tot Westland bleek dat er geen gezamenlijk monumentenbeleid was. Vervolgens heeft de gemeente een inventarisatie gedaan in de kernen waar nog geen beleid was, zoals Monster en Poeldijk en dit was één van de eerste panden die vervolgens de status kreeg van gemeentelijk monument. Voor ons was het in ieder geval geen bezwaar. Ja, een oud huis vraagt meer onderhoud, maar de gemeente Westland blijkt redelijk pragmatisch met de regels voor gemeentelijke monumenten om te gaan.

Elske: We vinden het juist leuk om ermee bezig te zijn. Je verdiepen in de geschiedenis en het huis, waar mogelijk, in die vroegere staat terug te brengen. Zo is direct na de koop al onderzoek gedaan naar de oorspronkelijke kleuren van het buitenschilderwerk en dat bleek oker en bruin te zijn. Dus we zijn nu in fases bezig dat weer terug te brengen.

Vertel eens iets over het huis?

Herman: “Torenzicht” is in 1914 gebouwd. We hebben de oorspronkelijke blauwdruk nog. Het ontwerp van wat genoemd werd een ‘burgerwoonhuis’, was van architect Van der Bijl.  Volgens de gedenksteen werd de eerste steen op 12 mei gelegd door vermoedelijk de vader van  de gebroeders (J.P en P.J.) Bom. ?Elske: Het huis zag er als je de oude foto’s en de blauwdruk bekijkt, wel iets anders uit. Zo stond er een torentje op het dak met een klok erin. Die werd geluid voor de koffiepauzes en de schafttijden. Want op de landerijen erachter werd getuind. Druiven denken we, op grond van de oude luchtfoto’s en de glas-in-loodramen van druiven boven de voordeur. Na de oorlog, in 1951, kwam het huis in bezit van een zekere Adolf Wilhelminus Barendse, wiens zoon het later overnam en daar ook tuinde. In 1987 kwam het perceel van nummer 3 in het bezit van de familie Enthoven van Wateringseweg 5.

Herman: Ons woonhuis was lang gesplitst in twee woningen. Van 1998 tot 2019 woonde hier de familie Van Rijn. Hij was aannemer en heeft het huis zo veel mogelijk teruggebracht in oude staat. Wij hebben het huis van hen gekocht en kijken hoe we de geschiedenis van dit huis nog meer eer aan kunnen doen. Maar onze voorgangers hebben het mooi gedaan. Zij hebben de garage laten bouwen, maar wel volgens de originele architectuur met sierstenen en daklijst. Het hek en de tuin hebben zij gereconstrueerd op basis van oude foto’s.

Waarom heet het eigenlijk “Torenzicht”?

Herman: Dat heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met een ouder landhuis, of kasteel zoals je wilt, dat hier vroeger op bijna dezelfde plek gestaan heeft: Torenzigt.

Elske: Het werd, onterecht, wel het ‘jachtslot van Van Oldenbarnevelt genoemd, maar dat klopt niet.  Aad van Holstein heeft er in zijn rubriek ‘Ouder Westland’ ooit over geschreven: ‘Er blijkt geen spat waar te zijn van deze mythe, want het is de toenmalig voorzitter van Genootschap Oud-Westland Jan Emmens gelukt een eind te maken aan die mythe.’ Hij ontdekte dat de Haagse raadspensionaris nooit een steen van het pand bezat. Het huis is volgens Emmens gebouwd in opdracht van de familie Van Buren, die het land al vanaf het begin van de 17e eeuw bezat. Wel is er bewijs dat dit perceel al veel langer werd bewoond. In 1988 zijn er opgravingen gedaan, waarbij funderingen zijn gevonden, en sporen die teruggaan tot de 15e eeuw. In het Historisch Jaarboek Westland 2002 staat dat uitgebreid beschreven.

Herman: Uit ons onderzoek blijkt dat het jachtslot via de families Van der Voort en Van der Valk in handen kwam van de familie Enthoven. De laatste bewoners waren naar verluidt Bertus Middelburg en Kee van der Zwet. Dat was tussen 1900 en 1910. Hun zoon Jaap, de melkboer, is er geboren. Hij was de laatste, want in 1912 werd het huis gesloopt. Dat is een rel geworden. Sommige mensen zijn er nu nóg boos over.

Wat gebeurde er dan?

Elske: Het jachtslot was op het laatst een bouwval, lazen we in oude kranten.. Er moest echt iets gebeuren. Er zijn indertijd nog wel pogingen gedaan om het te behouden, maar er kwam geen koper die het pand wilde opknappen. Pieter Enthoven heeft het volgens de overlevering toen teruggekocht en de hele boel drie dagen later laten slopen, Hij sloopte het illegaal, zonder vergunning en binnen een paar dagen was er niets meer van over, hebben wij vernomen.

Herman: De affaire kreeg een staartje. Er zijn Kamervragen over de snelle sloop gesteld. Mede daardoor is er uiteindelijk een landelijke monumentenwetgeving gekomen.

Weten we hoe het oude Torenzicht eruit zag?

Herman: Ja. Er zijn foto’s en schilderijen van en de bekende Haagse schilder Breitner heeft er een schets van gemaakt die in het archief van het Rijksmuseum in Amsterdam ligt.. We hebben hier ook een schilderij hangen. Dat hebben we gekregen van een overbuurvrouw. En in Ubbergen staat Villa Torensigt, een replica van het oude Torenzigt. Dat dateert uit 1889.

Is het leuk wonen?

Herman: Zeker! We kwamen vanuit een jaren ‘80 woning en dan is dit wel iets heel anders. Je ziet en voelt de historie. Het is bijzonder om hier te mogen wonen.

Leuk genoeg om te laten zien…

Herman: We doen dit jaar voor de tweede keer mee met de Open Monumentendag. De eerste keer vorig jaar      was heel leuk. Ik was verrast over het aantal mensen dat ons huis bezocht. Daar zaten ook veel mensen bij die hier vroeger ook geweest zijn: vrienden en familie van oud-bewoners.

Elske: Een aantal mensen vertelde dat ze voor het eerst door de voordeur kwamen. Die werd vroeger nauwelijks gebruikt. Alleen voor hoog bezoek. De rest kwam achterom. De kamer die we openstellen, wat nu onze eetkamer is, was toen de ‘praalkamer’ waar je ook niet zomaar naar binnen mocht.

Herman: Die verhalen laten ook iets zien over de geschiedenis en daarmee krijgen wij de tijdlijn van het huis weer iets duidelijker. Dat is een mooi bijeffect. Maar we doen vooral met Open Monumentendag mee omdat we allebei van dit huis houden en het leuk vinden om dat te delen!

Wil jij ook Op de pijp of ken je iemand met een mooi verhaal? Mail dan naar redactie.hhw@uitgeverijwestmedia.nl.