Aad van Zeijl: ‘Het corso wordt gedragen door drie eeuwen varende historie’

Door Alphons de Wit

Tijdens het Varend Corso varen schitterende bloemenarrangementen rond op dit historisch varende erfgoed. “Erfgoed dat, evenals de bloemen veel aandacht verdient,” oordeelt Aad. We spraken met hem over de iconische boten en de rijke geschiedenis.

400 jaar oud model

“De eerst bekende schuit die op de Westlander leek, dateert van 1632. De schuit had een rechte stevenbalk voor en een rechte balk aan de achterkant. De boot werd door Delft in gebruik genomen als trekschuit. Met de ranke vorm haalde de schuit toen een snelheid van 7 kilometer per uur. Het model van bijna 400 jaar geleden komt overeen met de Westlandse schuit zoals die tot in de jaren ’60 van deze eeuw. Vrachtschippers die producten inkochten bij tuinders, en die vervolgens verkochten in de grote steden, gebruikten de grootse Westlanders.”

Als in de 19de eeuw het veilingwezen in Westland van de grond komt, wordt bij elke veiling een haven gegraven en daardoor nam de vraag naar schuiten toe. “Naast elk tuinbouwbedrijf lag een slootje dat te smal was voor de grootste Westlanders,’’ vervolgt de kenner. “Er ontstond een vraag naar kleinere schuitjes van hetzelfde model dat maximaal 12 ton kon vervoeren. De tuinders brachten met die schuitjes hun waren naar de veiling.”

Rolls Royce onder de schuiten

“Alle schuiten die we bij het Varend Corso zien, zijn schepen met een laadvermogen tussen 8 en 12 ton,’’ weet kenner Van Zeijl. “Met die schepen voer men tot rond 1960 nog. In het Westland bouwden verschillende scheepswerven deze stalen schuiten. Ik noem Van Waveren, Van Straaten, Van der Plas en Krom. Het model was na genoeg gelijk, maar iedere schuit herkende je de hand van de meester. Ik heb zelf veertig jaar geleden een schuit gekocht. Toen ik daarmee aan de werf van mijn vader aanmeerde, zei hij meteen: ‘Die schuit is bij Van der Plas gebouwd’. Vakmensen onder elkaar zagen direct waar de boot gemaakt was. In Westland vond men dat Van Waveren de Rolls Royce onder de schuiten bouwde. Deze firma bracht als geen ander rondingen in de schuit aan, waardoor je lekker snel kon varen en een maximum aan vracht kon meenemen. Hoe ze dat deden, dat weet niemand.”

Na 1 januari 1914 verdwenen de typische Westlanders met zeil omdat toen werd toegestaan om met motorschuiten te varen. “Onmiddellijk kochten de grote bedrijven motorschepen, sommige zelfs twee of drie. Zeilende Westlanders werden verkocht en deden onder andere in Amsterdam bijvoorbeeld dienst als woonboot,’’ vervolgt Van Zeijl.

“De boten van middenformaat en de kleine tuindersschuitjes bleven in gebruik voor het vervoer naar de veiling. De bouw van Veiling Noord in Poeldijk, het huidige ABC-terrein,

in 1967, betekende het einde van transport met kleine schuiten omdat bij deze veiling geen haven werd aangelegd. In heel Zuid-Holland zijn nog zo’n 30 tot 40 zeilende Westlanders bewaard. Van de boten waarop de Westlander nu een feestje bouwt en een biertje drinkt, zijn er nog een stuk of 50 over. Overigens zijn dat niet alleen Westlandse schuiten, maar ook Kagenaars en Groentenschuitjes.”

De Landelijke Vereniging tot Behoud van Historisch Bedrijfsvaartuig (LVBHB) doet haar uiterste best om het erfgoed aan schuiten te behouden. “Er zijn inmiddels twee schuitjes door de vereniging gecertificeerd als varend erfgoed,’’ noemt Van Zeijl. “De bloemen en planten verdienen de volle aandacht tijdens het corso, maar zeker ook de Westlandse schuiten waarop zij worden getoond. Zij vertegenwoordigen immers drie eeuwen razend interessante geschiedenis en die krijg je er gratis bij.”

Het boek “Scheepmakers, schippers & schuiten” Herinneringen aan de werf, onderzoek naar de geschiedenis van de Westlandse schuit 1648-1967, geschreven door Aad van Zeijl is verkrijgbaar bij het Westlands Museum.