De gemeente Westland beschikt over een eigen kunstdepot. Als Beleidsmedewerker Kunst is het de taak van kunsthistorica Ingrid Fijen om de daar opgeslagen kunstcollectie te beheren én om die zichtbaar en beleefbaar te maken. “We hebben echt een wonderschoon depot!”

Waar kom je vandaan?

Ik ben geboren in Almelo en heb daar gewoond totdat ik in Leiden Kunstgeschiedenis ging studeren. We waren met zes kinderen thuis. De kunsten waren altijd wel aanwezig in ons gezin. We bezochten musea, een aantal van ons schilderden…

Jij ook?

Mijn schilderwerk mag geen naam hebben. Maar ik was wel altijd op pad. Zoeken naar en genieten van kunst, of dat nu in een tentoonstelling, in een museum of in de openbare ruimte was. Iets dat ik nog steeds doe.

Is er verschil tussen kunst in een museum en in de openbare ruimte?

Dat vind ik wel. Kunst in een tentoonstelling of in een museum zoek je op. Kunst in de openbare ruimte is er, en mensen komen ermee in aanraking. Dat dwingt de kunstenaar (en de gemeente) om na te denken over hoe kunst zich verhoudt tot de plek waar het staat. Dat moet een bewuste keus zijn. Ik hou van kunst die site-specifiek is. Voor díe plek gemaakt is. Dat geeft een gezicht aan die plek.

Maar soms verhuist kunst…

Ja, want de openbare ruimte is niet statisch. Die verandert. Als een kunstwerk dan van zijn plek moet, is het belangrijk dat er een vergelijkbare plek gevonden wordt waar het werk dus ook tot zijn recht komt. In dit geval is dat goed gelukt aan de Westlandroute. Niet iedere gemeente denkt daar goed over na, maar je moet dus zorgvuldig met je kunst omgaan en bij deze zaken moet je dus ook de kunstenaar weer betrekken.

Waarom?

Omdat het kunstwerk weliswaar eigendom is van de gemeente, maar het intellectueel eigendom bij de kunstenaar blijft. Ook als het werk er al vele jaren staat.

Hoe ben jij in Westland beland?

Na het vwo in Almelo ging ik dus Kunstgeschiedenis studeren in Leiden, waar ik ook zes jaar gewoond heb. Toen verhuisd naar Delft, omdat ik dat een leukere stad vond. Tijdens mijn stage aan de vooropleiding van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag werkte ik met havo-scholieren het zwarte deel van Das Triadische Ballett van Oskar Schlemmer uit. Prachtig was dat. Eenmaal afgestudeerd werkte ik eerst bij de Kunstuitleen in Delft, toen bij het ontwerpbureau van Hella Jongerius en vervolgens bij Kunstgebouw, de provinciale instelling voor kunst en cultuur. In later jaren heb ik veel educatieprojecten voor diverse gemeenten gedaan. Mooi werk, want ieder kind verdient het om in aanraking te komen met kunst en cultuur. Het is echt uitdagend om dat met scholen op te pakken. In 2021 kwam er een vacature van de Gemeente Westland voorbij. Ik kende Westland al van mijn provinciale werk en dit leek me een mooie plek.

Is het dat ook?

We hebben echt een wonderschoon depot! Zo een hebben maar weinig gemeenten. Een mooie geklimatiseerde depotruimte, zelfs een restauratiewerkplaats en ook de samenwerking met het Historisch Archief en met het Westlands Museum geeft heel veel mogelijkheden. Het blijft een uitdaging om kunst en cultuur onder de aandacht te brengen en te houden, maar het is zó belangrijk. Kunst en cultuur brengen saamhorigheid, schoonheid, identiteit, maar gewoon ook heel veel plezier. Cultuur verbindt alles. Natuurlijk doe ik dat allemaal niet alleen. We krijgen input van heel veel Westlandse mensen en organisaties.

Westlanders staan niet bekend als kunstminnaars…

De gemiddelde Westlander heeft weinig op met kunst misschien. Maar toch kom ik soms verrassende dingen tegen in bijvoorbeeld tuinen van mensen. Maar Westland is toch vooral een streek waar elke vierkante meter iets op moet leveren. Als je iets met kunst wilt, zul je de barricaden op moeten om daar de verbinding te zoeken. Want werk mag belangrijk zijn, maar geluk is dat ook. En daar is cultuur belangrijk in.

Wat ligt er allemaal in het depot?

Van alles. Tussen de driehonderd en vierhonderd werken schat ik. Ook veel geschenken die de gemeente door de jaren heen gekregen heeft. Objecten uit de gemeentegeschiedenis… Relatief weinig schilderijen. Veel ingelijst werk. Van wandkleden en kaarten tot fotowerk en natuurlijk schilderijen. De oudste werken die we hebben zijn de schilderijen van de Heren en Vrouwe van Naaldwijk. Die dateren van ongeveer 1500, van voor de reformatie, en de sporen van de Beeldenstorm zijn er nog op te vinden. Ze zijn in een te kwetsbare staat om te exposeren, maar hopelijk kunnen we ze ooit restaureren en in een gerenommeerd museum laten zien. We hebben ook veel recenter werk, van begin deze eeuw. Maar budget om nieuwe, hedendaagse kunst te kopen is er niet.

Zit er een rode draad in?

De collectie is niet bewust aangekocht, maar door de jaren heen gegroeid. Door aankoop, schenkingen, bruiklenen. Dus in die zin is er geen rode draad. Maar we hebben een gemeentelijke collectie en dat betekent dus dat de kunst een link met Westland moet hebben; een Westlandse kunstenaar, een Westlands onderwerp… En kwaliteit telt ook. Bij ieder werk kijken we: voegt het iets toe aan het verhaal van Westland, dat we willen vertellen. En net als de openbare ruimte, net als Westland zelf, verandert dat ook voortdurend. Het verhaal van Westland in 1990 is anders dan dat van 2026. In dat opzicht zou ik ook graag nog meer diversiteit willen in onze collectie. Om Westlanders nog wat groter te kunnen laten kijken naar dat wat nu gebeurt.

En wat niet iets toevoegt?

Dat stoten we af. Ook daar zijn regels en procedures voor. Ik beslis dat niet zelf. En ook hier moet de kunstenaar bij betrokken worden.

En wat doe je met wat je houdt?

Een van onze taken, vanuit het Verdrag van Faro, dat erfgoedbeleid in Europa regelt, geeft aan dat kunst, cultuur en erfgoed niet alleen moet worden bewaard en beschreven, maar ook zichtbaar en beleefbaar moet worden gemaakt waar mogelijk. In samenwerking met het Westlands Museum bijvoorbeeld. Zij gaan na de verbouwing een tentoonstelling organiseren rondom het werk van Anton van Teijn, waar best veel werk van in de collectie zit. Daar waar mogelijk laat ik mensen kijken in het depot, op Open Dagen. Een kunstcollectie beheren is geen wettelijke taak voor een gemeente. Maar als die er is, moet je zorgen voor goed beheer en behoud. Ook in het gemeentehuis hangen werken uit het depot. Geen ideale plek want er is weinig wandruimte, en het meeste hangt op plekken waar het publiek niet komt. Een mooie plek in de publieke ruimte, dat zou ik wel graag willen.

Doe je nog meer?

Kunst is een belangrijk onderdeel, maar uiteindelijk ben ik beleidsmedewerker. Ik maak beleid. Over kunst, maar ook over cultuur en erfgoed. En dat is breed. De kerkenvisie is er onderdeel van en nieuw beleid voor erfgoed. De gemene deler is denk ik verbinding, oog voor schoonheid, begrip voor cultuur, respect voor historie. De Westlander heeft misschien weinig oog voor kunst, maar ze koesteren hun (tuinbouw)geschiedenis en zijn trots op hun historische dorpskernen. En komen ze dan in aanraking met kunst die ze herkennen, dan zijn ze vaak ook weer verrassend positief!