Glastuinbouw: ‘Westland haalt met plattelandswoning paard van Troje binnen’

Politiek
Met 'plattelandswoning' als bestemming kan een woning op korte afstand van een glastuinbouwbedrijf gemakkelijker verkocht worden aan buitenstaanders.
Met 'plattelandswoning' als bestemming kan een woning op korte afstand van een glastuinbouwbedrijf gemakkelijker verkocht worden aan buitenstaanders. (Foto: Archief/Rodi.nl)

Gemeente Westland is van plan om Westlandse tuinderswoningen beter ‘verkoopbaar’ te maken. Woningen bij een kas hebben vaak een slechter woon- en leefklimaat, of kunnen de ontwikkeling van een glastuinbouwbedrijf belemmeren. Om die reden kunnen ze niet verkocht worden aan buitenstaanders. Maar dat zou wel kunnen als de gemeente ze als zogenoemde plattelandswoning gaat bestempelen. Voorzitter van Glastuinbouw Westland, Jacco Vooijs deed dinsdagavond 14 mei in de Commissie Ruimte een beroep op het college om dit plan af te blazen. “Met de plattelandswoning haalt u voor de glastuinbouw het paard van Troje binnen”, waarschuwde Vooijs.

Glastuinbouw

Het Paraplubestemmingsplan plattelandswoningen Westland zou het makkelijker maken om woningen bij kassen te verkopen aan buitenstaanders. Hierbij moeten kopers accepteren dat de woning niet voldoet aan de geldende normen op het gebied van luchtkwaliteit of geluid. Een voorwaarde voor de toekenning van de aanduiding ‘plattelandswoning’ is dat de woning de (toekomst van de) glastuinbouw niet in de weg zit. Dit moet een glastuinbouwdeskundige beoordelen.

De woning mag staan op minder dan tien meter van de kas, maar dan moet er wel duidelijk worden gemaakt dat er sprake is van een ‘aanvaardbaar woon- en leefklimaat’. Iedere locatie moet individueel onderbouwd zijn: er is geen algemene regeling mogelijk. Op dit moment gaat het om vijf potentiële plattelandswoningen in heel de gemeente.

Geen meerwaarde

Jacco Vooijs, die al eerder tegen het fenomeen plattelandswoning pleitte, wijst er in zijn betoog van 14 mei op dat andere glastuinbouwgemeenten in Nederland “met belangstelling kijken naar wat Westland op dit dossier gaat doen”. Qua herstructurering is Westland voor tuinbouw over de hele wereld “een lichtend voorbeeld”. Hoe dit nu gebeurt, is al voldoende, betoogt hij. “Een nieuw instrument, de plattelandswoning, biedt dan ook geen meerwaarde. De praktijk in andere glastuinbouwgebieden heeft dit aangetoond.” 

Daarmee gaan er “vele vierkante meters glas verloren”

Vooijs noemt de plattelandswoning als instrument zelfs een “doodsteek voor de herstructurering in het Westland”. Want het “leidt ertoe dat herstructurering veel duurder en zelfs onmogelijk wordt.” Dat komt omdat bij nieuwbouw een glastuinbouwbedrijf verder van een plattelandswoning moet wegblijven. Daarmee gaan er “vele vierkante meters glas verloren”. 

Burgers die ‘van buiten’ in een voormalige tuinderswoning komen te wonen, hebben duidelijke rechten en zullen volgens Vooijs niet willen verkassen als herstructurering zich aandient. “Zij hebben ook geen belang bij een goede herstructurering met een optimale inrichting van het nieuwe glastuinbouwbedrijf en hoeven daaraan ook niet mee te werken. De burger bepaalt of herstructurering plaatsvindt en hoe het nieuwe glastuinbouwbedrijf wordt ingericht.”

Gedrocht

Hoewel het op dit moment maar om vijf tot acht woningen gaat bij glastuinbouwbedrijven die voor de herbestemming tot plattelandswoning in aanmerking komen, maakt het nieuwe plan van de gemeente mogelijk dat dit voor meer woningen gaat gelden. Vooijs noemt het fenomeen plattelandswoning “een gedrocht dat uitsluitend (toekomstige) burgers in het glastuinbouwgebied faciliteert.” Vooijs wil dat het college van het hele idee afziet. Het plan heeft “grote negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van Westland als glastuinbouwgemeente”, besluit hij.

Reacties uit raad

In de commissie haakte VVD Westland in op de toespraak van Vooijs door onder andere te vragen of er, bij toekenning van de status plattelandswoning, inderdaad belemmeringen kunnen zijn voor een nieuw bedrijf. Ook wil deze fractie, net als LPF Westland, weten of burgers die in een plattelandswoning komen te wonen, eventueel een aanvraag kunnen doen om er alsnog een burgerwoning van te maken - waarbij onder andere een grotere afstand tot een glastuinbouwbedrijf verplicht is.
Gemeentebelang Westland stelt voor de mogelijkheid tot bestempeling als plattelandswoning alleen mogelijk te maken voor woningen in de linten, niet midden in het glastuinbouwgebied.

Mijnenveld

Ook CDA Westland toont zich niet heel enthousiast over het plan. “Als het gaat om vijf tot zes woningen, waarom dan een heel instrumentarium optuigen?”, aldus raadslid Jaco Eeltink. Het is voor glastuinders die willen herbouwen maar hun kas niet naar achteren willen verplaatsen, een heel stuk goedkoper om een woning uit te kopen die géén plattelands- of burgerbestemming heeft, zo stelt hij. “Want die persoon in een plattelandswoning weet dat hij toch niet hoeft mee te werken aan die herstructurering.” Eeltink heeft het gevoel “dat we in een mijnenveld stappen” als de gemeente Westland echt gebruik gaat maken van dit instrument.

‘Zorgen onterecht’

Wethouder Ben van der Stee (Westland Verstandig, o.a. Ruimtelijke ordening) mocht het plan voor de plattelandswoning namens het college van B en W verdedigen. Hij legde uit dat er meerdere redenen zijn voor het voorstel. Waar het vooral om gaat: “Stel, iemand woont in een huis bij een kas maar kan hem niet verkopen. Dan verhuurt hij de kas misschien wel en zit zo reconstructie in de weg. Met de plattelandswoning als instrument kan hij hem wel verkopen.”

De zorgen van Glastuinbouw Westland vindt Van der Stee onterecht. “De mening van de glastuinbouw is ontzettend bepalend, naast Hoogheemraad van Delfland en de eigen gemeente, of een woning een plattelandswoning kan worden. Jammer van de inspreker (Jacco Vooijs, red.) dat hij daar nog niet helemaal het vertrouwen in heeft. Kijk naar de 100 wijzigingsplannen sinds 2012. En de 250 uitplaatskavels. Deze gemeente heeft nog nooit in afwijking van het advies van de glastuinbouw gehandeld.”

Niet nieuw

Deze gemeente heeft nog nooit in afwijking van het advies van de glastuinbouw gehandeld

Bovendien: zo nieuw als Vooijs stelt dat het is, is het verschijnsel plattelandswoning volgens de wethouder niet. “Lansingerland heeft sinds 2014 plattelandswoningen, Hoek van Holland sinds 2018. We zijn (als gemeente Westland, red.) toonaangevend en daar zijn we trots op, maar andere gemeenten zijn ons in dit geval dus al voorgegaan.” De wethouder benadrukte: “De gemeente heeft een belangrijke rol in de toewijzing van de bestemming plattelandswoning. En de gemeente heeft veel vertrouwen in het advies van Glastuinbouw Nederland.” Een glastuinbouwdeskundige kijkt altijd goed naar elk individueel geval, zo benadrukte hij ook. En de mogelijkheid tot een plattelandswoning zou juist zorgen dat de glastuinbouw zich meer kan ontwikkelen: “Als een tuinder wil stoppen met tuinen, kan hij zijn kas verkopen en in zijn woning blijven zitten met dit instrument.” Dan hoeft hij zijn kas niet te verhuren om in de woning te kunnen blijven, wat overname door een ander bedrijf en herontwikkeling mogelijk maakt.

Licht gewijzigd

Het Paraplubestemmingsplan plattelandswoningen Westland lag van 8 december 2023 tot en met 18 januari ter inzage. In deze periode zijn er vijf zienswijzen ingediend. Op 13 februari 2024 heeft een hoorzitting ten overstaan van de Commissie Ruimte plaatsgevonden waarin de indieners van zienswijzen in de gelegenheid zijn geweest de zienswijze mondeling toe te lichten. Naar aanleiding hiervan is het bestemmingsplan licht gewijzigd: er zijn enkele gebieden uitgehaald die al een andere bestemming hebben gekregen, zoals Wateringen Noord waar woningbouw komt en Elsenbosch, dat de bestemming bedrijventerrein kreeg.

Het bestemmingsplan wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.