Helleborus, een winterbloeier

Hortus Alkmaar is een kleurrijke tuin met de grootste collectie geneeskrachtige planten van Nederland. Chef tuinman Sipke Gonggrijp weet over elke plant wel iets bijzonders te vertellen. Elke maand neemt hij je mee in de magische wereld van een plant. Dit kan een zeldzame plant zijn uit de botanische collectie of die je herkent als (on)kruid uit je eigen tuin. Deze maand is het de beurt aan helleborus (nieskruid).
Nu de wintertijd echt is aangebroken, houden de meeste planten zich verborgen. Gelukkig zijn er ook planten zoals de helleborus die juist in de winter hun moment pakken om te stralen. Ze bloeit vaak al vanaf december tot laat in het voorjaar. Met de grote, meestal open bloemen is de helleborus een mooie verschijning in de wintertuin. Met ongeveer 16 soorten in de wereld is dit een vrij klein geslacht binnen de Ranonkelfamilie.
Beeld: Jan van der Straaten
Populaire tuinplant
Het merendeel is te vinden in Europa, waar de planten vooral op berghellingen staan met kalkrijke en voedzame bodem. Mede omdat de planten zich goed in de schaduw kunnen handhaven zijn ze als tuinplant enorm populair geworden.
Mooie verschijning in de wintertuin
In Nederland komt al sinds eeuwen één soort wild voor, genaamd helleborus viridis (wrangwortel). Van oorsprong een geneeskrachtig gewas dat nu alleen soms langs rivierdijken staat. Twee andere soorten die tegenwoordig vanuit tuinen verwilderen zijn de helleborus foetidus (stinkend nieskruid) en helleborus argutifolius. In onze buurlanden komt de eerste soort wild voor in bergachtige streken, de tweede komt oorspronkelijk uit Sardinië en Corsica. De meest aangeboden soort is oosters nieskruid, helleborus orientalis.
Stralende winterbloeier
Een andere populaire soort is de kerstroos (helleborus niger) met sneeuwwitte bloemen. Deze plant, die in de Alpen en Apennijnen voorkomt, wordt vooral de laatste jaren massaal verkocht in tuincentra. De plant wordt zodanig in kassen voorgetrokken dat ze met kerst kan worden aangeboden. Maar ook na de kerst kun je van de helleborus niger genieten; de bloeiperiode is in de tuin gemiddeld wat later en begint meestal vanaf eind januari. Laat de winter maar komen! Deze kerstroos pakt haar moment en zal nog lang stralen in de tuin.
![]()
Chef tuinman Sipke Gonggrijp. Beeld: Hortus Alkmaar
![]()
Volg ons op Instagram
Benieuwd naar meer praktische tuintips? Lees onze andere artikelen en volg Rodi Wonen op Instagram en via Facebook!





