Van natte voeten in Zaanse grond tot achtentwintig fabrieken in veertien landen

Roemruchte Bruynzeel historie

Het bedrijf werd door Cornelis Bruynzeel in 1897 opgericht als stoomtimmerfabriek De Arend (vandaar de vogel in het Bruynzeel logo dat er op de dag van vandaan nog in staat) heeft een historie die net zo bij de Zaanstreek hoort als de Zaan zelf. Al werd de fabriek wel eerst in Rotterdam geopend. Maar na een grote brand werd het bedrijf in 1919 in Zaandam voorgezet.

De drassige Zaanse grond werd niet door iedereen gelijk omarmd getuige een uitspraak die bewaard is gebleven in de verslagen: ‘Het gezegde dat God de wereld schiep, maar dat de Hollanders hun land op zee en moeras veroverden, bevestigde Bruynzeel met het bouwen in Zaandam. Dit stuk land was alleen goed voor een stel natte voeten en wat grazende koeien’.

De Bruynzeelkeuken

Zoon Cees Bruynzeel jr. opent in 1921 de fabriek waarmee een product werd gemaakt die in praktisch ieder Zaans huis te vinden was: de gestandaardiseerde paneeldeur. In die periode gaat het snel met de groei in naamsbekendheid en producten. Zoon Willem Bruynzeel opent in 1920 de schaverij, de export naar Duitsland en België wordt een feit en in 1938 opent de fineer- en triplexfabriek. Dan start ook de keukenproductie. De gestandaardiseerde Bruynzeelkeuken werd een begrip in Nederland én Europa.

Houten fietsbanden

Bruynzeel slaagde erin tijdens de Tweede Wereld Oorlog de oorlogsindustrie buiten de deur te houden. Er werd geknoeid met de personeelsadministratie om deportatie tegen te gaan. Mensen werden tot specialist genomineerd zodat ze konden blijven. Zonder stroom ging men verder met de productie van houten speelgoed, klompen en houten fietsbanden om het hoofd boven water te houden. De Simplo keuken – keuken met minder bouwmateriaal – zag het licht. Net als de luxe Gooi-keukenlijn want ‘in het Gooi wonen rijke mensen die dit kunnen betalen’.

Groei en teloorgang

In 1960 opent de potlodenfabriek en in die jaren groeit Bruynzeel uit tot zijn maximale omvang. De 20.000 werknemers zorgden samen voor een ongekende omzet van 600 miljoen gulden. Er waren in 1965 achtentwintig fabrieken in veertien landen.

Slecht topmanagement, een logge organisatie, onvoldoende inspelen op marktontwikkelingen zorgen onder meer voor de teloorgang van het concern. Die trend werd in de jaren tachtig ingezet. Het werd het begin van een serie overnames, fusies en eindigen van bedrijfsonderdelen. Ondanks deze roerige historie bestaat de Bruynzeel Keuken nog steeds.