400 jaar ‘Logement en Koffiehuis De Waakzaamheid’ reden tot feestjaar in 2026

Door Dirk Karten

Volgend jaar bestaat het uit 1626 stammende voormalig ‘logement en koffiehuis De Waakzaamheid’, Hoogstraat 4, precies 400 jaar. Reden voor een jaar vol activiteiten.

‘Amsterdammers gingen liever naar ons om te feesten dan uitgaan in de IT en Roxy’

De Waakzaamheid, alleen de jongste Zaankanters kennen de historie van de befaamde uitgaanstempel niet. Er is eeuwenlang gefeest, er zijn toneelvoorstellingen gegeven, generaties hebben er hun trouwfeest gevierd. Er is gedanst, geflirt, gekust, geslapen, kolf gespeeld, gebiljart en door vele uitbaters en hun personeel kei- en keihard gewerkt.

Beeld van een scholenfeest in de jaren ’60. Het verbodsbord aan de vlaggenstok maakte weinig indruk… (Foto collectie Jeroen Breeuwer) 

Van Multatuli tot piepjonge Candy Dulfer

Toon Hermans, Wim Sonneveld, Herman Brood, natuurlijk Hennie Huisman maar ook de Golden Earring traden er op. Zelfs de befaamde Multatuli Eduard Douwes Dekker) hield er in 1879 al een lezing. En een piepjonge Candy Dulfer begon haar opmars richting optreden met Prince. De Zaanse brandweer hield er legendarische feesten.

Zaanzotters en NSB lezing…

Voor carnavalsvereniging De Zaanzotters was het hun feesttempel. Op 29 januari 1935 sprak Anton Mussert, oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) het publiek toe. Huub van der Lubbe, leadzanger van de Dijk noemde De Waakzaamheid ‘de mooiste zaal van Nederland.’ De lijst met wapenfeiten wat er zich heeft afgespeeld is ‘eeuwenlang’ en minstens zo gevarieerd.

Uniek collectorsitem: een suikerzakje van de Waakzaamheid. (Foto collectie Jeroen Breeuwer) 

Oudste horecapand van Nederland

Het houten pad – dat zelfs genoemd wordt door de organisatie van de jaarlijkse Open Monumentendag als oudste horecapand van Nederland - is gered van de ondergang door een grondige restauratie. Momenteel kun je genieten van de verfijnde Indiaas- en Nepalese keuken van Restaurant Kathmandu Kitchen.

“Mooi dat ze de originele houten vloerdelen weer hebben hergebruikt”, zegt Siewert Breeuwer als hij terug is op de plek waar zijn ouders Netty en Dick tussen 1945 en 1975 woonden en De Waakzaamheid bestierden.

Dick en Netty Breeuwer met hun zes zonen, anno 1959. In het midden Siewert. (Foto collectie Jeroen Breeuwer) 

Gastenkamers

“Ik was nog een puber. Boven waren zeven kamers. Vier waren in gebruik als gastenkamers. Daar sliepen onder meer vertegenwoordigers die bij fabrieken als Duyvis en Honig kwamen. Wij waren met vijf kinderen. M’n twee jongste broers sliepen samen op één kamer. Beneden, waar nu de schouw nog staat, was onze woonkamer”, haalt hij herinneringen op.

In de tijd toen Siewert zijn ouders uitbater waren van De Waakzaamheid groeide de jazzmuziek in populariteit. De herberg werd een vermaarde jazztempel waar – ook weer – artiesten van naam optraden.

Hoogte- én dieptepunt

“Iedereen die wat in de jazzwereld betekende, trad bij ons op. Waarbij het optreden van Billie Holiday, een van de belangrijkste en invloedrijkste Amerikaanse jazz-zangeressen, hoogte- én dieptepunt werd. Ze trad eerst in Amsterdam op maar deed dat onder de dope. Toen ze bij ons kwam raakte dat spul uitgewerkt en wist ze amper waar ze was en wat ze deed. Na een onsamenhangend optreden zakte ze na anderhalf nummer in elkaar”, herinnert Siewert. Hij verdiende een zakcentje bij door bij te springen in de fietsenstalling die aan de overkant was.

Facelift grote feestzaal

Bert van der Peet werd samen met Ton Trossèl in de periode 1984 – 1998 uitbater. Al stopte hij in 1993 waarna Ton doorging. Het duo blies De Waakzaamheid nieuw leven in, moderniseerde het café en gaf de grote feestzaal een complete facelift. “Een mooi moment was toen we samen met klanten het verlaagde plafond eruit sloopten. Met zestig, zeventig klanten bij het licht van bouwlampen slopen om de zaal klaar te maken voor een nieuw leven.”

Bert wijst ook nog op de historische zaken die buiten het houten pand nog zichtbaar zijn en laten zien dat er ooit een sluis naast De Waakzaamheid lag. “Er lagen ooit zelfs een sluisbrug en wegsloot omstreeks 1900.”

Grote restauratie

Belangrijke mijlpalen zijn ook de aankoop in 2008 van de Waakzaamheid door bouwbedrijf Somass. En het voortzetten als stichting in 2010 die zich inzette voor de complete restauratie van de houten herberg. Op 19 maart 2011 vond de officiële start plaats van de restauratie. Door middel van acties, sponsors, donaties en een bijdrage van 850.000 euro van de BankGiroLoterij kon De Waakzaamheid behouden blijven en grondig gerestaureerd.

Dankzij fotograaf Ad van den Berg uit Zaandijk is de restauratie van A tot Z op beeld vastgelegd en opgenomen in het boek De Waakzaamheid 400 jaar. De voormalige graficus die onder meer werkzaam was op de zetterij van Damiate Pers in Haarlem, waar onder meer dagblad De Typhoon en weekblad Week In Week Uit werden vormgegeven, maakte toen ook de website kijkopzaandijk.nl

2026: jaar vol activiteiten

De tijd van het logement en optredens is inmiddels (mooie) historie. Gebleven is de horecafunctie. Waarbij restaurant De Vijfde Smaak de toon zette na de renovatie. En vandaag de dag is eigenaar Nishan Sapkota van restaurant Zaanse Kathmandu Kitchen toegevoegd aan de unieke lijst van uitbaters in 400 jaar De Waakzaamheid. Hij is mede-initiatiefnemer van het jubileumjaar en wil daarbij graag werken aan meer verbinding met de buren. Al met al reden genoeg om in 2026 een jaar vol activiteiten te organiseren.

Zie hieronder het programma.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Zaanstad. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.

Lees ook

Valentijnsfeest eerste publieksactiviteit in feestjaar vier eeuwen Waakzaamheid