Primeur! Expositie toont 25 jaar Rob Cerneus: ‘Je loopt hier letterlijk door mijn leven’

Door Katina Gruijs

Hembrugterrein. De tentoonstelling markeert zijn 25-jarig jubileum als kunstenaar en biedt bezoekers een unieke inkijk in een kwart eeuw aan schetsen, beelden en verhalen.

“Je loopt hier letterlijk door mijn leven”, zegt Rob terwijl hij door de galerie wandelt. Opvallend genoeg was de expositie ook voor hem een verrassing. Hij mocht zich niet bemoeien met de samenstelling. Vanuit zijn atelier in Warder selecteerde ArtZaanstad zelfstandig werken uit de afgelopen 25 jaar.

Dat maakt de tentoonstelling extra bijzonder. Terwijl ik binnenstap, tref ik Rob in gezelschap van zijn moeder en tante. Even later stroomt nog meer familie binnen. Zijn moeder kijkt zichtbaar trots rond tussen de beelden en schetsen die het levenswerk van haar zoon vertellen.

Kunst moet een verhaal vertellen

Voor Rob draait kunst niet om ingewikkelde theorieën of prestige. “Haal alles weg wat nodig is om een verhaal te vertellen. Pel af tot de essentie.”

Dat uitgangspunt zie je terug in zijn bekende werken. Neem de Beemsterbeelden: twee handen die een ronde vorm dragen, een verwijzing naar kaas en het agrarische karakter van de streek. Of het beeld De Poort der Verbeelding bij het Zaantheater, met de drie figuren Stilte, Moed en Wijsheid.

“Hoe vaak komt het in het leven niet voor dat het niet gaat om nog even volhouden, maar om dragen wat het leven je te dragen geeft?”, zegt Rob. Opmerkelijk genoeg ontstond dat werk inmiddels alweer 25 jaar geleden.

Duidelijke visie op openbare kunst

“Kunst kan arrogant zijn. Van: zet het ergens neer en mensen bewonderen het wel. Zo werkt dat voor mij niet.”

Voordat hij een beeld ontwerpt voor een wijk of dorp, gaat hij eerst in gesprek met bewoners. “Wat vinden mensen belangrijk? Hoe ziet de gemeenschap eruit? Welke verhalen leven er? Pas dan ontstaat een beeld dat echt bij een plek hoort.”

Volgens hem levert dat kunstwerken op die een wijk of gemeenschap daadwerkelijk vertegenwoordigen.

Groene laarzen

Een van de blikvangers van de tentoonstelling is een groot werk met een felgele achtergrond waarop handen aardappelen dragen.

“Dat gaat over landbouw en fruitteelt” legt Rob uit. “Dat werk werd letterlijk met je handen gedaan.”

Mijn aandacht wordt vervolgens getrokken door een bronzen vrouwenfiguur die niets anders draagt dan groene laarzen. Op het eerste gezicht een opvallende keuze. “Die laarzen versterken juist het poldergevoel”, vertelt de kunstenaar. “Ze verbinden met water, aarde en het landschap. Tegelijk geven ze kracht. Van: kijk naar mij, ik sta stevig met beide voeten op de grond.”

Wat zie ik eigenlijk?

Een ander beeld brengt me even in verwarring. Vanuit sommige hoeken lijkt het op een stier, vanuit andere meer op een samengeperste papierprop.

Het antwoord staat gewoon op het kaartje: Stier. Met een prijskaartje van 7.250 euro blijkt het bovendien een van de kostbaardere werken van de tentoonstelling.

“Er worden er maximaal acht van gegoten”, legt Rob uit. “Dat maakt het exclusief.” Ook de stenen torso’s van een man en vrouw trekken veel bekijks. Op het eerste gezicht ogen ze eenvoudig, maar schijn bedriegt.

Ze zijn gemaakt van opaalsteen uit Zimbabwe, een materiaal dat nauwelijks fouten vergeeft. “Je kunt het maar één keer bewerken. Breekt het, dan is herstel vrijwel onmogelijk.” Juist daarom vallen de ruwe randjes en kleine oneffenheden op.

“Een beeld mag onvolkomenheden hebben. Net zoals mensen onvolkomenheden hebben.” Het is misschien wel de meest treffende uitspraak van de middag.

Rouw

Aan de muren hangen tientallen schetsen die laten zien hoe een kunstwerk ontstaat. Bij één ontwerp lijken een aardappel en een peer elkaar bijna te raken.

“Bijna”, benadrukt Rob. “Als ze dichter bij elkaar hadden gezeten, was de spanning verdwenen.” Een andere schets toont alleen donkere contouren.

“Ik wilde weten of het beeld ook krachtig bleef wanneer je alleen het silhouet ziet, bijvoorbeeld tegen het licht.”

Veel bezoekers realiseren zich niet dat deze voorbereidende tekeningen unieke kunstwerken op zichzelf zijn. Van iedere schets bestaat slechts één exemplaar. Ook deze zijn via ArtZaanstad te koop.

Op een aantal houten panelen zijn rode halve cirkels zichtbaar. De abstracte werken dragen de titel DNA. De betekenis blijkt persoonlijk. “Deze panelen zijn gemaakt van werkbladen van mijn vader. Het herinnert me aan hem.”

In het werk zit een stukje rouw verwerkt. “Dat maakt het voor mij bijzonder.”

Kunstenaar én docent

Naast kunstenaar is Rob al jaren docent beeldende kunst op het Compaen VMBO. Een rol die hij niet zou willen missen. “Beeldhouwen en tekenen maken mij heel. Maar lesgeven hoort daar ook bij.” Zijn leerlingen zorgen ervoor dat hij met beide benen op de grond blijft staan. “Anders zit je zo in je eigen creatieve bubbel.” Hij lacht.

“Dan ben je bezig met kunst en roept er ineens iemand: ‘Meester, mijn figuurzaag is kapot!’ Dat hoort er ook gewoon bij.”

Met zijn leerlingen maakte hij eerder een eigentijdse versie van Picasso’s beroemde schilderij Guernica. Net als het origineel een aanklacht tegen oorlog, maar dan in een modern jasje. Zo verschijnt er een dictator met zijn billen bloot, een selfiestick tegen zijn neus en zelfs het Twitter-vogeltje is te zien.

Ontmoet de kunstenaar

Wie Rob Cerneus zelf wil ontmoeten, krijgt daar binnenkort de kans voor. Op zaterdag 4 juli is hij van 14.00 tot 16.00 uur aanwezig tijdens een meet & greet bij ArtZaanstad.

De tentoonstelling is nog tot en met 12 juli 2026 te bezoeken bij ArtZaanstad op het Hembrugterrein in Zaandam. De galerie is geopend van woensdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. Op maandag en dinsdag is de galerie gesloten.

Voor liefhebbers biedt ArtZaanstad bovendien de mogelijkheid om kunstwerken te huren of via een aantrekkelijke regeling aan te schaffen.