Met stadsgids Harmen door hartje Zaandam: ‘Kijk eens omhoog!’

Door Dirk Karten en Katina Gruijs

Zaans.nl / Marketing Zaanstreek is initiator van deze nieuwe serie wandelingen onder leiding van een groep stadsgidsen. Start en eindpunt van de wandelingen is de VVV Zaanstore aan het Stadhuisplein 96. Onder de zeven deelnemers op de keer dat wij meeliepen, bleken ook twee zussen, van wie er één speciaal uit Brabant was gekomen. De één wilde wel eens haar eigen woonplaats door de ogen van een gids bekijken, de ander maakte er een gezellig uitje van. De iets later gearriveerde deelnemer kon onderweg meteen aansluiten. ‘Door al die wegafzettingen kun je zelfs in Zaandam nog verdwalen’, leek de boodschap.

Harmen, die naast gids ook leerkracht is op basisschool De Gouw, wist de groep meteen aan het werk te zetten. ‘Kijk eens om je heen. En vooral ook naar boven.’ Dat de botenbouw een belangrijke rol speelt in de geschiedenis van Zaandam, zie je onder meer op speelse wijze terug in het centrumplan Inverdan van architect Sjoerd Soeters. Hoe? Loop dan zelf maar eens mee.

Tetris?

Ineens vielen details op waar je normaal aan voorbij loopt. Natuurlijk kwam ook de markante gevel van het Inntel Hotel ter sprake. Maar waarom is één ‘huisje’ blauw en de rest groen? Het advies omhoog kijken werkte vaker. Zo werd de groep gewezen op een gevel dat verdacht veel weg had van een Tetris-spelletje. De bekende vallende blokken bleken onderdeel van het Zaandamse straatbeeld te zijn. ‘Nooit opgevallen, maar hij heeft gelijk’, was de gezamenlijke conclusie.

Van synagoge tot snelweg

Onderweg vertelde Harmen over hoe Soeters de Saentower (de ‘RABO-toren’ in de volksmond) visueel heeft ‘verstopt’. Leuke weetjes over gebouwen, de visuele geheimen in het ontwerp van de Gedempte Gracht en betekenis van bijzondere plekken vlogen ons om de oren. De voormalige synagoge bleek nog een bijzonder verhaal te hebben. Tegenwoordig stap je daarvoor de KPN-winkel binnen. ‘Vroeger kon je hier bidden tot God, nu kan je hier bellen’, grapte Harmen met respect voor de gelovigen in de groep die er wel om lachen.

In de muziekkoepel op de Gedempte Gracht liet Harmen oude, geplastificeerde foto’s zien van hoe Zaandam er vroeger uitzag. Zo was er op de Gedempte Gracht ooit een markt. En was het in de jaren zeventig een belangrijke verkeersader.

Steeds nieuwsgieriger

Ook Wastora, het sluizencomplex, Napoleon, Monet, de Russische Buurt en het opvallend blauwe huisje bij het Inntel Hotel kwamen voorbij. Zelfs de voetjes in de straatstenen op de Dam bleken een verhaal te vertellen. Dan waren er nog de zeer bijzondere vondsten die ooit werden gedaan tijdens de renovatie van de grote sluis.

Humor

De interessante weetjes werden ook met de nodige humor gebracht en de groep werd steeds nieuwsgieriger. De stadswandeling bleek een ontdekkingstocht vol ‘oh ja!’-momenten. Geen saaie geschiedenisles of belerende opsomming van feiten. Harmen wist met kort, beeldende teksten en de nodige humor de aandacht zelfs langer vast te houden dan gepland. En opzet waarmee de weetjes ook beter bleven hangen.

Na afloop keek de groep anders naar Zaandam. Een gevel was niet zomaar meer een gevel, een straatsteen kreeg ineens betekenis en omhoogkijken werd een stuk interessanter.

Rondleiding boeken

Wie Zaandam eens op een andere manier wil ontdekken, kan aansluiten bij een rondleiding die vanuit Zaanstore plaatsvinden. De eerstvolgende rondleidingen staan gepland op 26 september, 10 oktober en 17 oktober. Ook een rondleiding met een eigen groep of afgestemd op de behoeftes behoort tot de mogelijkheden. Tickets zijn te reserveren via de webshop van de Zaanstore: www.zaanstore.nl of op de Zaans.nl agenda.