Zaanstad kiest voor scherpe keuzes: begroting 2027-2030 sluitend, afvalstoffenheffing stijgt 10,2 procent

Het is de eerste financiële uitwerking van het nieuwe coalitieakkoord “De kracht van de Zaan”. Het college zegt duidelijke keuzes te maken, scherp te prioriteren en voor een realistische koers te kiezen.

Tekort van 40 miljoen euro

Zaanstad voorzag bij de Voorjaarsnota 2026 al een fors tekort in de meerjarenbegroting. Door financiële ontwikkelingen sindsdien en de afspraken in het coalitieakkoord liep de opgave op tot in totaal 40 miljoen euro in 2030. Met aanpassingen in de uitvoering van de Zaanse opgaven en keuzes binnen de eigen organisatie maakte de coalitie de begroting tot 2030 voor nu sluitend.

Wethouder Financiën Stephanie Onclin zegt dat betaalbaarheid voor de Zaankanters het kader vormt voor de keuzes. “Voor veel inwoners zijn de kosten flink gestegen. Ook ondernemers en maatschappelijke organisaties ervaren de gevolgen van stijgende kosten en economische onzekerheid. Tegelijkertijd staat de financiële positie van gemeenten onder druk door oplopende uitgaven en onvoldoende compensatie vanuit het Rijk”, meldt Onclin.

Waar bezuinigt Zaanstad?

Om tot een sluitende begroting te komen, stelt de gemeente in totaal voor 40 miljoen euro bij. Een deel bestaat uit algemene bijstellingen die oplopen van 13 miljoen euro in 2027 tot 23 miljoen euro in 2030. Daarnaast snijdt de gemeente in de kosten van de verschillende Zaanse opgaven en de ambtelijke organisatie. Dat levert een besparing op van 9 miljoen euro in 2028, oplopend tot 17 miljoen euro in 2030.

Zaanstad gaat bij de uitvoering van rijkstaken steeds meer terug naar de kerntaken en de wettelijke minimumeisen. Dat levert 3 miljoen euro op bij de opgave Kansengelijkheid. Bij de opgave Gezondheid bespaart de gemeente onder meer op de kosten voor de gemeenschappelijke regeling met de GGD en op Werken in de Wijk. Ook bij de andere opgaven, behalve Veiligheid, neemt het college maatregelen om kosten terug te dringen.

Investeren in leefomgeving en veiligheid

Zaanstad blijft ook investeren in een prettige en duurzame leefomgeving. Het gaat om meer groen en bomen, een schone, hele en veilige openbare ruimte en bereikbaarheid. Het college wil parkeerproblemen aanpakken met realistische parkeernormen. Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid moeten beter met elkaar in balans komen.

Veiligheid blijft een kerntaak van de gemeente. Het college zet de aanpak van ondermijnende criminaliteit voort en breidt de aanpak van wijkgerichte overlast uit. Jongeren krijgen waar nodig perspectief om afglijden te voorkomen. Ook investeert het college in handhaving en cameratoezicht in het uitgaansgebied.

In de begroting voor 2027 maakt de gemeente in totaal 7,9 miljoen euro extra kosten voor de uitvoering van de afspraken uit het coalitieakkoord.

Extra geld voor jeugdzorg verwacht

Vanaf 2028 verwacht Zaanstad extra rijksbijdragen voor de jeugdzorg, conform het advies van de commissie Van Ark aan het Rijk. De kosten voor de jeugdzorg komen dan beter in balans met de vergoeding. Voor Zaanstad gaat het om bijna 11 miljoen euro.

“Zaanstad blijft zich actief inzetten voor een eerlijke financiële verhouding tussen gemeenten en het Rijk. Naar verwachting geeft de commissie Van Ark begin 2027 een zwaarwegend advies om gemeenten voldoende te vergoeden voor deze kosten. We vertrouwen er daarom ook op dat die extra bijdrage er komt vanaf 2028”, zegt Onclin.

Villa Westerweide een jaar langer open

Zaanstad verlengt de inloopvoorziening Villa Westerweide met één jaar. In die periode onderzoekt de gemeente zorgvuldig of en hoe de inloopvoorziening kan worden georganiseerd.

Afvalstoffenheffing stijgt, rioolheffing en OZB beperkt

De afvalstoffenheffing stijgt vanaf januari 2027 met 10,2 procent. De reden is dat de kosten voor de afvalinzameling in de gemeente stijgen. De rioolheffing stijgt beperkt, met alleen de prijsindexatie van 2,1 procent. Dat geldt ook voor de OZB.

Bespreking in de gemeenteraad

De gemeenteraad bespreekt de begroting in drie stappen. Op donderdag 22 oktober 2026 houdt de raad de Zaanse Algemene Beschouwingen in de raadszaal van het stadhuis. Het begrotingsdebat vindt plaats op donderdag 29 oktober en dinsdag 3 november. Op dinsdag 10 november staat het raadsvoorstel voor de begroting op de agenda voor besluitvorming.