Was jouw familie mogelijk betrokken bij de NSB? Je kan het hier opzoeken

REGIO - Sinds 1 januari kunnen mensen zelf onderzoek doen in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Na de Tweede Wereldoorlog werden ongeveer 425.000 personen onderzocht op samenwerking met de nazi-bezetting (collaboratie), zoals NSB-lidmaatschap, verraad, of het in dienst gaan bij de nazi’s. Niet iedereen kwam voor een rechter, werd veroordeeld of werd terecht beschuldigd. In het CABR zitten de dossiers van de onderzochte personen. Mensen kunnen nu zelf dossiers aanvragen en in de studiezaal van het Nationaal Archief komen bekijken, mits ze een reservering hebben. Via www.oorlogvoorderechter.nl zoek je zelf naar de dossiers.
Het CABR, een belangrijke bron van informatie over de Tweede Wereldoorlog, is tot nu toe grotendeels niet openbaar. In 2025, tachtig jaar na het einde van de oorlog, zou het archief volledig toegankelijk moeten worden. Dit proces is echter vertraagd, waardoor het archief pas later volledig beschikbaar komt voor het publiek.
Niet online doorzoekbaar
Recentelijk besloot minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dat het CABR niet op 2 januari 2025 online doorzoekbaar zal zijn. Dit besluit werd genomen na een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens over privacykwesties. De minister werkt momenteel aan een wetsvoorstel om het archief alsnog toegankelijk te maken voor een breed publiek, maar dit proces zal enige tijd vergen.
Documenten aanvragen
Hoewel het archief online nog niet beschikbaar zal zijn, blijft het CABR wel toegankelijk voor onderzoekers. Vanaf januari 2025 kunnen geïnteresseerden documenten aanvragen en deze in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag inzien. De dossiers kunnen via de website van het Nationaal Archief worden gereserveerd, zodat mensen die meer willen weten over dit belangrijke historische archief alsnog toegang kunnen krijgen.
Volledige openstelling
Deze vertraging heeft geleid tot teleurstelling bij het Nationaal Archief en de branchevereniging van archivarissen, die aandringen op het beschikbaar stellen van het archief. Ze roepen de politiek op om het privacyadvies van de Autoriteit Persoonsgegevens te heroverwegen en de archiefsector te steunen in het zorgvuldig delen van informatie. Het blijft dus voorlopig een uitdaging voor onderzoekers, maar de volledige openstelling van het CABR blijft een belangrijke mijlpaal voor de toekomst.
Zelf onderzoek doen
Via www.oorlogvoorderechter.nl kan je zoeken naar personen die zijn geboren vóór 1915 en in sommige gevallen ook of ze zijn overleden. Personen die mogelijk nog leven zal je niet vinden in de index vanwege privacywetgeving. Wanneer je een persoonspagina opent vind je persoonsgegevens en een overzicht van de inventarisnummers uit het CABR, die dossiers bevatten over de persoon. Tijdens het bezoek heb je het dossiernummer nodig, die tussen haakjes staat achter het inventarisnummer. Er kunnen meerdere dossiers inzitten. Je kan reserveren door op het inventarisnummer te klikken en in te loggen op je account.
Niet allemaal verdacht
Niet iedereen in de index is beschuldigd geweest of verdacht. De index is gebaseerd op het kaartsysteem van de bijzondere rechtspleging, waar ook kaarten tussen zitten van personen die geen verdachte waren.






Meer nieuws uit Alkmaar?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie