Unieke vondst van wel 500 jaar oud gevonden in Alkmaar: lees hier het verhaal

Door Charlotte Brereton

Begin jaren ’70. Een tienermeisje uit Limmen – Corry – struint nieuwsgierig rond op de plek waar ooit Floris V en zijn vader hun kasteel hadden. Tussen de stenen en het gras ziet ze iets glimmen. Ze gaat op haar buik liggen, graaft met haar handen, en trekt voorzichtig een ronde rand uit de grond. Ze besluit de schaal mee naar huis te nemen en bewaart hem in de kast. 

Nu, ruim vijftig jaar later besluit Joep Fokker, de echtgenoot van Corry, de schaal te schenken aan de gemeente Alkmaar. In Stadskaffee Laurens zit een grote groep mensen te wachten tot de schaal wordt onthuld. Wanneer Joep, zichtbaar ontroerd, de schotel onthult barst er een applaus los. Het gewicht is voelbaar – letterlijk: “Hij weegt 3,7 kilo,” zegt Joep. “Er is nergens een bord zo zwaar gevonden als die mijn vrouw Corry heeft ontdekt. Vijftien jaar geleden overleed ze en nu wordt het tijd dat hij teruggaat naar zijn oorsprong.” Omdat Joep en Corry elkaar pas na de vondst leerden kennen, blijft het een mysterie wat er door Corry haar gedachten ging toen ze de ontdekking deed.

Een tinschotel die zijn weerga niet kent

Naast Joep staat Nancy de Jong. Ze wilde zo snel mogelijk een expert naar de schaal laten kijken en vertelt: “we hebben meneer Beekhuizen (bekend van Tussen Kunst en Kitsch) vrij vroeg erbij betrokken, omdat hij natuurlijk de expert is in Nederland. Ik heb dat eigenlijk gedaan door binnen te crashen bij de jaarbijeenkomst van de Nederlandse Tinvereniging hier in het Stedelijk Museum. Dus ik kwam daar aan met de schotel... in bubbeltjes plastic, in een boodschappentas met het idee dat ik wel weer een archeoloog was met een dingetje”. Maar wat bleek, deze grote tinnen schaal was niet zo maar een dingetje, maar een tinschotel die zijn weerga niet kent, volgens Beekhuizen. 

Helaas kon meneer Beekhuizen niet aanwezig zijn bij de bijeenkomst maar gaf wel informatie over de schaal. “De schaal is bijzonder. Niet alleen qua afmeting, maar zeker ook qua gewicht. Maar de werkelijke verrassing van de schotel zit aan de achterkant. De schotel heeft namelijk een standring die eveneens van tin is gemaakt. En dat is zéér ongebruikelijk. Een dergelijke schotel met standring is in de literatuur eigenlijk vrijwel onbekend. Met een diameter van 44,5 centimeter en ruim 3,7 kilo kunnen we stellen (voor zover bekend) dat dit de grootste laatmiddeleeuwse tinnen schotel is van heel Nederland,” aldus Jan Beekhuizen. 

Opvallend

Waar de schaal precies voor diende is niet bekend. Beekhuizen merkt ook op dat het echt een opvallende schaal is omdat het geen merkteken draagt. Wat zou kunnen betekenen dat het een kerkelijke schaal was. Over de datering is Beekhuizen kort. Hij zegt: “de schotel is gevonden in de directe omgeving van kasteel de Nieuwburg en is daarmee ook zeker te relateren aan het kasteel. Het kasteel is in 1517 verwoest en daarna in onbruik geraakt. Dus het is minstens van voor 1500.”

Een raadsel dus. Waarvoor werd zo’n kolos gebruikt? Als dienstschotel voor wildbraad? Als onderdeel van een lampetstel? Of misschien wel om iets kostbaars mee af te sluiten? Niemand weet het. 

Overhandiging

Dan komt het moment suprême. Joep overhandigt de schaal officieel aan wethouder Erfgoed, Jan Hoeksema. Het gaat niet zonder humor: “Ik heb Jan al gewaarschuwd. Hij is echt, echt zwaar. Kijk, kijk. Gaan we? 1, 2, 3. Tillen, Jan.”  

Hoeksema spreekt namens de stad: “We zijn ontzettend blij met deze schenking van meneer Fokker aan de gemeente Alkmaar. De grootste tinnen schotel die ooit in Nederland gevonden is. Ontzettend bijzonder. Maar het is natuurlijk ook een emotioneel verhaal. Uw vrouw heeft hem gevonden, vijftig jaar geleden al. Ter nagedachtenis aan uw vrouw. Dat is een heel belangrijk onderdeel van dit geschiedenis. Ook voor u.” Joep knikt. De schaal is niet langer alleen van hem en Corry. Hij is van Alkmaar.

Vergeten vondst

Nancy de Jong sluit de bijeenkomst af: “Ik vergelijk het altijd een beetje dat als je een zwart-wit foto hebt, dan lijkt het iets altijd veel langer geleden. En als je die gaat inkleuren, dan komt het ineens dichterbij. Zo is het eigenlijk ook met de periode van de middeleeuwen. Dankzij dit soort vondsten wordt dat zwart-wit beeld van de middeleeuwen een beetje ingekleurd.”

En zo wordt een vergeten vondst, gedaan door een tienermeisje in Oudorp, vandaag een sleutel tot ons verleden. 

Meer informatie

Meer informatie over de unieke vondst vind je op www.erfgoedalkmaar.nl. Wil je de tinnen schaal van het terrein van De Nieuwburg met eigen ogen bewonderen? Kom dan op Open Monumentendag, zaterdag 13 september naar de Grote Kerk. De schaal is dan te zien bij de stand van Erfgoed Alkmaar, de organisator van Open Monumentendag.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Alkmaar. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.