Het smidsvak leeft nog steeds in het Smederijmuseum

Algemeen
Henk Langejans houdt het smidsvak nog in leven.
Henk Langejans houdt het smidsvak nog in leven. (Foto: John Timmerman)

Rond 1900 telde Nieuwkoop zo’n 150 (huis)smederijen en 180 werkzame smeden. Vanaf het kruispunt Zuideinde tot aan het kruispunt van de Noordenseweg lag een vijf kilometer lang lint van deze ambachtelijke bedrijven. Anno 2018 zijn de smederijen echter op de vingers van één hand te tellen. Maar gelukkig heeft het dorp een prachtig smederijmuseum waar het aloude handwerk van smid nog levend wordt gehouden.


Op Zuideinde 33 te Nieuwkoop staat het pand van de Stichting tot behoud van de smederij van wijlen de heer Verkley. Frits Paymans (72) is sinds 2000 voorzitter van de stichting. “Het idee voor het oprichten van deze stichting is ontstaan in 1981, toen er plannen werden gemaakt rond het 700-jarig bestaan van Nieuwkoop. De initiatiefnemers vonden dat het smidsvak in Nieuwkoop behouden moest blijven. Het aantal smederijen was toen al tot een klein tiental afgenomen.”

“Wat nu het museum is, was destijds een bouwval. Deze is in 1981 tot de grond toe afgebroken en volledig met vrijwilligers steen voor steen weer opgebouwd. Hierbij zijn alle oude materialen gebruikt. Bij de viering van het 700-jarig bestaan in 1982 is de herbouwde smederij annex woonhuis cadeau gedaan aan de bevolking van Nieuwkoop.”


Bijzonder museum

Wat het museum volgens gepensioneerd gezagvoerder KLM Paymans zo bijzonder maakt, is dat het een soort relikwie is dat probeert de geschiedenis levendig te houden. De geschiedenis van het ontstaan van Nieuwkoop en de belangrijke rol daarin van de smid, die aan de wieg stond van een hele jonge industrialisatie.
“Alles waar ijzerbewerking voor nodig is, vindt zijn oorsprong bij de smid. Met hem is het allemaal begonnen! De smid stond ook aan de basis van de hele hedendaagse detailhandel. Want hij was ook de rijtuigenmaker, werd later de fietsenmaker, kachelsmid, kolenhandelaar, degene waar je vloeibare brandstof haalde.”


De eerste kennismaking van de bezoeker met het werken en leven van de smid, begint in de woonkamer, legt Frits Paymans uit. “De rondleiding door het museum begint in deze kamer met het vertellen van het bijzondere verhaal over het ontstaan van de smederijen in de zompige veengrond van Nieuwkoop. Daarna gaan we naar de voorkamer en vertellen aan de hand van de daar aanwezige vele tientallen gesmede gebruiksvoorwerpen over het werk van de smid. Aan de hand van de aanwezige bedsteden en de vele foto’s die er te zien zijn, komt ook het wonen van de smid en zijn gezin aan de orde.”

De bezoeker kan in de authentieke smidse met eigen ogen zien hoe de smid van het museum werktuigen smeedt op de manier zoals dat in de bloeitijd ook gebeurde.


Museum bezoeken

Het museum is tot 15 oktober iedere donderdag geopend van 13.30 tot 14.30 uur. Toegangsprijs is 4 euro. Bezichtiging op andere dagen volgens afspraak (minimum toegangsprijs 30 euro). Voor groepen (10 tot 36 personen) bij voorkeur op zaterdag tussen 10.00 en 17.30 uur.

Meer informatie bij VVV Nieuwkoop: 0172-571120.

Meer nieuws uit Alphen aan den Rijn?

Ontvang de laatste updates per mail —

Volg ons op:

Heb je ook een nieuwtje? —

Deel dit bericht: