Alphens erfgoed: Hebben monumenten nog toekomst?
ALPHEN - Op zaterdag 12 september a.s. is het Open Monumentendag in Alphen aan den Rijn. In alle kernen van de gemeente is er speciale aandacht voor monumenten die soms ook bezocht kunnen worden. Er zijn bijzonder activiteiten, zoals rondleidingen, tentoonstellingen en concerten met ook aandacht voor het thema “Veerkrachtig Erfgoed”. Daarbij gaat het om de vraag hoe het mogelijk is dat al die monumenten nog steeds bestaan.
Door redactie ons erfgoed
Bij monumenten speelt nogal eens de vraag of deze gesloopt of behouden moeten worden. Extra moeite is vaak nodig om een monument te laten bestaan. Nieuwbouw lijkt de oplossing om bijvoorbeeld de woningnood op te lossen. Een monument is vaak niet klimaatbestendig en duurzaam te noemen. Kennis en vakmanschap is nodig om een monument te blijven gebruiken om maar te zwijgen over het geld dat daarvoor nodig is. Vrijwilligers kunnen helpen bij het voortbestaan van een monument, maar die moeten er natuurlijk wel zijn. De vraag is steeds waarom je een monument als uniek deel van onze geschiedenis wil behouden. De antwoorden op die vraag worden op Open Monumentendag gegeven.
Nieuw gebruik
Bij monumenten hoef je niet te wachten tot ze een ruïne of onbewoonbare woning zijn geworden. Steeds meer zie je dat monumenten een andere functie krijgen. Een watertoren wordt bijvoorbeeld een kantoor. Een kerk verliest haar kerkelijke functie, maar wordt vervolgens gebruikt als woning, theater, buurthuis of restaurant. Dan is het mooi als het gebruik ook bij het karakter van het monument past en het monument toegankelijk blijft voor iedereen. Monumenten worden in zo’n situatie niet afgeschreven, maar kunnen blijven bestaan met behoud van hun karakter.
Voorbeelden van veerkrachtig erfgoed
Overal in de gemeente Alphen aan den Rijn zijn monumenten te vinden die een of meer andere functies hebben gekregen. Wat te denken van de Scheepjeskerk (1904) in Hazerswoude-Rijndijk waar door een actieve stichting het klooster omgezet wordt in woningen voor werkende jongeren en de kerk met pastorie gebruik wordt voor concerten en informatieve bijeenkomsten. In Benthuizen zijn er plannen om de School met de Bijbel (de oudste Halschool (1952) naar Deens ontwerp in ons land) een nieuwe bestemming te geven met behoud van het oorspronkelijk ontwerp. Het oudste monument van de gemeente, de Brugkerk in Koudekerk aan den Rijn (ca. 1400) wordt n steeds meer gebruikt voor andere functies, zoals huwelijksvieringen, uitvaarten, theatervoorstellingen en informatiebijeenkomsten. In Boskoop is er een plan voor woningen in de al tijden leegstaande Zijdekerk (1928). Natuurlijk is het complex van de vroegere Marthastichting in Alphen (ca. 1913) ook een bekend voorbeeld van hoe een oude functie van een opvang voor kinderen inclusief school omgezet is in een woonappartementen, kantoren, restaurant en cultureel centrum. In Aarlanderveen is het voormalige stationsgebouw (1914) al vele jaren in gebruik als woninglocatie. Zwammerdam heeft nog wel een raadhuis (1906), maar dat is nu in gebruik als gezondheidscentrum en wordt omgebouwd tot appartementen.
Toekomst voor monumenten
Monumenten hoeven zeker niet gesloopt te worden als het moeilijker wordt om ze op een of andere manier te gebruiken. Het verduurzamen en het op een gepaste manier aanpassen aan de eisen van de moderne tijd hoeft niet te betekenen dat het zinloos is om dat te doen. Monumenten maken meestal deel uit van de historie van een plaats en horen dus ook bij de herkenbaarheid en de identiteit. Een stad of dorp zonder historie en monumenten mist dan ook iets waardoor het minder prettig wonen is. Juist door die veerkrachtige monumenten worden wij er aan herinnerd waarom we juist daar wonen. Een meer belangrijke reden om monumenten te bewaren is er niet. Daar worden we op Open Monumentendag nog eens aan herinnerd.
Meer via www.openmonumentendagalphenaandenrijn.nl.
Meer nieuws uit Alphen aan den Rijn?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie