Het begon ooit met een doosje met sigarenbandjes en foto’s

Door Marcel van Stigt 

Stichting Historisch Archief Tuindorp Oostzaan viert twee jubilea

Het is ooit, op een dag in 1983, begonnen op het Aldebaranplein. Corry Fellinga en pater Jos Kobessen liepen na een vergadering van het wijkorgaan naar huis. Op de stoep voor een leegstaand huis zagen ze een doosje staan. Er bleken sigarenbandjes en foto’s in te zitten. “Daar staat de geschiedenis van Tuindorp”, heeft Corry toen geroepen. En Jos Kobessen zei dat ze daar iets mee moest doen.  

Corry Fellinga heeft er meteen werk van gemaakt. Ze organiseerde een bijeenkomst om meer foto’s te kunnen verzamelen en daarmee een beeld van Tuindorp te krijgen en bracht daarna een groep vrijwilligers bij elkaar voor het opzetten van een historisch archief. Helemaal soepel en snel liep dat niet, maar uiteindelijk is het gelukt en werd de Stichting Historisch Archief Tuindorp Oostzaan opgericht. 

De stichting organiseerde tentoonstellingen en die werden goed bezocht. Met name de eerste, over de Watersnoodramp, een overstroming na een dijkdoorbraak op 14 januari 1960. Heel Tuindorp Oostzaan kwam meters hoog onder water te staan. Veel foto’s zijn toen geschoten en verzameld. Hier is nog altijd veel belangstelling voor. 

Ook ander fotomateriaal spreekt nog steeds tot de verbeelding. Zoals de foto’s die een overzicht geven van het ontstaan van Tuindorp Oostzaan met zijn arbeiderswoningen, maar ook de beelden van de glorietijden en teloorgang van de NDSM-scheepswerf. 

“Veel mensen hebben mooie herinneringen aan Tuindorp Oostzaan”, vertelt medewerker Derk Derksen. “Zij hebben hier bijvoorbeeld een fantastische jeugd gehad.” Dat geldt ook voor Derksen zelf. Na zijn verhuizing is hij betrokken gebleven bij de stichting. Hij organiseert regelmatig historische wandelingen door het tuindorp. 

Er zijn meer oud-Tuindorpers die nog vaak naar hun ‘roots’ terugkeren. Secretaris Gerard van Putten: “Het hart van veel Tuindorpers ligt hier nog. Het mooie is dat alles hier is gebleven zoals het vroeger was.” 

Het beste voorbeeld daarvan is gelegen aan de Meteorenweg 174. De museumwoning, die al twintig jaar wordt bezocht. Alleen al het verhaal erachter is de moeite waard. Het huis, gebouwd in 1922, werd in 1974 bewoond door een chef van Shell. Zijn dochter kwam daar na hem te wonen. Ze is nooit getrouwd en evenmin verhuisd. De Watersnoodramp heeft ze ook meegemaakt. Tijdens een renovatie in Tuindorp Oostzaan kwam de woning vrij. Alles was daar nog hetzelfde als vroeger: geen badkamer, maar een wasbak; geen cv-verwarming, maar een kolenkachel. De stichting besefte dat ze goud in handen had en mocht er een museumwoning van maken. En ze heeft alles in zijn waarde gelaten.  

Dus in de keuken nog steeds zwart-witte tegels op vloer, kobaltblauwe ramen, en kozijnen en kastjes. Grijze emaillen pannen en vergieten. Een petroleumstel, poffertjespan en bonensnijder. Er staat zelf een weckpot uit 1968 met daarin sperziebonen. In de huiskamer staat een potkachel met bijbehorende kolenkit, op de tafel ligt een Perzisch tapijt. Boven vind je een slaapkamer in oude stijl en een ruimte waar historische films worden vertoond. Ook staat er een vitrinekast met NDSM gerelateerde voorwerpen.  

De toeloop is vaak groot en niet zelden blijft het niet bij één bezoek. Hele groepen komen langs. Bedrijven, scholen, architecten, filmploegen en laatst nog de voltallige SP-fractie, met een bus vanuit Oss. Ook ouders met kinderen zie je er. Gerard van Putten: “Kinderen kijken verbaasd rond. ‘Waar staat de tv?’, vragen ze dan meteen.” 

De jubileumtentoonstelling in Het Zonnehuis duurt van zondag 22 tot en met zondag 29 oktober, van 11.00 tot 16.30 uur. Bezoekers kunnen deelnemen aan een prijsvraag. De museumwoning is elke tweede zondag van de maand geopend van 11.00 tot 16.30 uur. Entree € 3,00 (kinderen onder twaalf jaar onder begeleiding gratis). Op maandag en donderdag kan men van 10.00 tot 13.00 uur terecht bij het kantoor van de stichting aan de Steenbokweg 6.