Kan de IJtunnel tijdens SAIL een pontinfarct voorkomen?

Lees ook

Video: Zo verliep de eerste dag van SAIL 2025

Door Hans Straeter

Onlangs deed hij in een opiniestuk uit de doeken wat SAIL betekent voor de tienduizenden mensen die voor werk of een afspraak aan de overkant moeten zijn: “De oversteek duurt zomaar een half uur langer. Al die vertragingen kosten de stad een paar ton, per dag welteverstaan.”

Vanaf zijn vakantieadres licht hij toe: “Mijn voorstel is om vaker het fietsen mogelijk te maken voor de IJtunnel. Het wordt al jaarlijks gedaan bij het Dam tot Dam Weekend en het is ook gebeurd op mijn verzoek en dat van de Fietsersbond bij de vorige pontstaking van 2019. Ook wanneer ponten hun taak niet aankunnen, is het vaak gebeurd dat de IJtunnel werd opengesteld voor fietsverkeer om de druk op de ponten te verminderen. Daarom heb ik voorgesteld dat ook bij SAIL te doen omdat de ponten niet goed het IJ over kunnen, zeker bij de opening maar ook tijdens de rest van de week. Dan kunnen fietsers die niet perse naar SAIL hoeven toch naar het centrum of naar Noord of heen en weer.”

Pontstaking

Naar die eerste keer dat de IJtunnel voor fietsverkeer werd opengesteld, kijkt Ed Eringa voldaan terug: “Mijn vrouw werkt aan de overkant en heeft daar een collega die ook uit Noord komt die opmerkte dat de ponten zouden gaan staken en dat ze daardoor niet naar hun werk zouden kunnen gaan. Mijn vrouw vertelde dat me waarop ik dacht ‘nu moet ik wat’. Ik hoorde het anderhalve week voor de pontstaking en heb toen ingesproken namens de Fietsersbond bij de raadscommissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water. Vervolgens heeft toenmalig wethouder Sharon Dijksma een half uur later besloten om de IJtunnel voor fietsverkeer te gebruiken. Dat was echt een bliksemactie.”

Tunnel delen

Na dat succes werden nog meer pogingen gedaan om vaker fietsverkeer door de IJtunnel toe te staan. Een meer uitgewerkt voorstel werd gepresenteerd bij de Adviescommissie Oeververbindingen / Rijkswateren Amsterdam. Ed Eringa: “Mijn suggestie was om één tunnelbuis te gebruiken voor fietsverkeer en de andere voor autoverkeer. Dus om de tunnel te delen want sommig verkeer moet door de IJtunnel kunnen; met name de hulpdiensten. Je kunt niet permanent alleen maar fietsers door de IJtunnel laten gaan. Dat is niet realistisch. Dat voorstel heeft het toen net niet gehaald omdat de tunnelbeheerder het onveilig vond.”

Onveilig?

Tijdens de pontstaking vielen namelijk zeven mensen van hun fiets in de IJtunnel. Ed Eringa: “Dat waren lichte ongevallen zoals je die wel in de stad hebt, maar toch vond men dat voor één dag te onveilig om verder te onderzoeken. Daar ben ik het natuurlijk niet mee eens. Als het écht onveilig is dan ga je die tunnel ook niet openstellen bij de pontstaking en bij het Dam tot Dam Weekend.” 

De gewonden zouden te maken hebben met de helling van de IJtunnel, maar die hypothese is niet onderzocht. Ed Eringa vervolgt: “Daar zijn geen data over. Dus of iemand een filmpje van zichzelf aan het maken was terwijl hij van de helling af fietste of dat ze hand in hand door de tunnel gingen; wie zal het zeggen?” Het blijft daarmee onduidelijk of het aan de opwinding lag van die ene dag dat je zomaar door de tunnel kon fietsen of aan de helling. Ook daarom vindt hij dat de tunnel een keer als proef een paar dagen achterelkaar geopend zou moeten zijn voor fietsverkeer. Bijvoorbeeld bij SAIL of het Dam tot Dam Weekend.

Fiets op 1

De dag nadat het het opiniestuk van Ed Eringa gepubliceerd werd, liet wethouder Melanie van der Horst (D66) en de dienst Verkeer en Openbare Ruimte weten dat het tijdens SAIL niet gaat gebeuren. Ed Eringa: “Het zou druk worden, dus kiezen we voor de auto. Dat was de reactie van de gemeente. Dat vind ik als vertegenwoordiger van fietsers in Noord natuurlijk jammer. Het is oneerlijk want automobilisten hebben dan minder last van hetzelfde evenement dan ander verkeer. Dat moet anders in een Amsterdam anno 2025. Als je kijkt naar de bulk van het verkeer, kun je zeggen dat de auto van 1990 de fiets van nu is. Bij het forensenverkeer is het aantal fietsers heel sterk gestegen, ook in Noord. De fiets, e-bike en al het andere lichte verkeer is de hoofdstroom geworden binnen de stad. Dus als je stadsverkeer wilt regelen dan staan fiets en auto op 1 en 2. Dat kun je niet negeren.”

Maatregelen

Desondanks gaat bij SAIL 2025 de IJtunnel nog niet open voor fietsers om de drukte bij de ponten op te vangen. Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam laat weten: “We kijken altijd naar dit soort oplossingen, maar nu is het sowieso niet mogelijk omdat de Tweede Coentunnel eruit ligt tot en met 15 september.”

De woordvoerder geeft aan dat er onderzoek is gedaan naar de drukte bij de veren: “Op basis daarvan zijn bij de pontaanlandingen wachtvakken gemaakt met stewards om de bezoekersstromen in goede banen te leiden. Zo kan de bestaande capaciteit optimaal benut worden en blijft bij oplopende drukte de veiligheid gewaarborgd. Tijdens SAIL is er ook extra coördinatie die maakt dat we snel kunnen handelen als de drukte toeneemt. De aanvullende maatregelen zorgen ervoor dat we de bezoekersstromen beheersbaar kunnen houden. Zo rijdt de Noord-Zuidlijn tijdens de vijf SAIL-dagen op maximale frequentie; 12 ritten per uur in plaats van de gebruikelijke 10 en worden geen fietsen in metro 52 en tram 26 toegelaten om ruimte te maken voor extra reizigers.”

Tot slot benadrukt de woordvoerder dat SAIL een groot evenement is dat juist ook veel bezoekers trekt in de omgeving van het Centraal Station en in delen van Noord: “Ook met deze maatregelen is het niet de verwachting dat de drukte bij de veren mee zal vallen tijdens SAIL.”