Column HVB: ‘Contant Geld in huis’

De gezamenlijke banken hebben u en mij onlangs het advies gegeven om contant geld in huis te nemen. Dit vanwege de actuele geopolitieke situatie. Blijkbaar vreest men voor buitenlandse acties die het internet, en daarmee het elektronisch betalingsverkeer, geruime tijd stil kunnen leggen. Dit is toch even wennen want sinds het elektronisch betalen rond de eeuwwisseling landelijk werd uitgerold, heeft het altijd zeven dagen per week gewerkt. Er waren wel eens storinkjes maar die hoorden er gewoon bij.

Ooit, voor de jaren 70 van de vorige eeuw, draaide alles om contant geld. Je salaris kreeg je meestal wekelijks uitbetaald in een loonzakje en met dat geld betaalde je de boodschappen en de huur. Van wat je over hield, spaarde je voor bijzondere uitgaven. Maar omdat in de jaren 70 werkgevers geleidelijk overstapten op het machinaal verwerken van de salarissen, drongen ze er bij hun werknemers op aan een bankrekening te nemen. Als je dan contant geld nodig had, haalde je dit op aan een loket op het post- of bankkantoor.

Sparen werd daarnaast door de overheid en opvoedkundigen gezien als iets dat moest worden gestimuleerd. Ook omdat al die kleine beetjes spaargeld van de Nederlanders tezamen best een interessant bedrag vormden. Dus had de landelijke overheid al in 1881 de Rijkspostspaarbank opgericht en kwam in 1882 de eerste spaarbank in Bergen tot stand. Daar werd in een spaarbankboekje door een beambte achter een loket je spaarbedrag en de rente die je op dat moment had opgebouwd, bijgeschreven.

Toch raakte in die overzichtelijke jaren het financiële systeem een keer ernstig in de problemen. Want toen Nederland na de oorlog weer moest worden opgebouwd, voerde de overheid in september 1945 een harde geldsanering door om het in de oorlog verkregen zwart geld te achterhalen. Iedereen moest zijn geld inleveren, waarna het werd omgerekend naar nieuw geld dat je na een week weer kon ophalen. Je moest nog wel kunnen aantonen hoe je aan het oude geld gekomen was. Deze majeure inspanning konden veel kleinere spaarbanken niet aan. Zo ook niet de Coöperatieve Leenbank aan de Dorpsstraat, die uiteindelijk door een andere bank werd overgenomen.

In de Bergense Kroniek van april 2024 kunt u in het artikel Bankieren in Bergen van Jan Rein Pruntel alles lezen over hoe het bankwezen in Bergen is ontstaan.

Theo de Graaff, Historische Vereniging Bergen NH, januari 2025.