‘Iets bestaat pas als het wordt gedeeld’

Nieuws do 10 okt 2024, 11:51

BERGEN - “Dat is de gedachte in een echte winkel, het gesprek, de ontmoeting. Daarmee staan wij in deze tijd, terwijl hier toch ook weinig is veranderd.” De afgelopen 25 van de 114 jaar hebben Karien Hilbers en Thomas Swinkels de traditie voortgezet van het pand als boekwinkel, de Eerste Bergensche Boekhandel. En dat gaan ze nog een tijd doen. “Vanaf het begin is het altijd méér geweest dan een boekwinkel. Onze drie voorgangers leefden zich uit in fotografie, literatuur, beeldende kunst en een uitgeverij, bij ons komt dit alles samen. We woonden nog in Nijmegen. Toevallig liepen we bij een bezoekje aan Bergen langs de winkel. Een boek van Lucebert, ‘De moerasruiter uit het paradijs’, trok de aandacht.”

door Ed Bausch

Karien Hilbers en Thomas Swinkels 25 jaar het gezicht van de Eerste Bergensche Boekhandel

Ze zochten naar iets, als ouders van jongens van 1 en 4 jaar. Iets dat paste bij hun keuze om het leven te leiden dat ze allebei wilden. “Daar hadden wij geen eigen plek voor in Nijmegen en omgeving, waar we werkten. Thomas als archiefmedewerker en ik bij een boekenwinkel en ik deed redactiewerk”, vertelt Karien, die oorspronkelijk uit de buurt van Heemskerk komt. Thomas kwam vanuit geboorteplaats Eindhoven terecht in Nijmegen. “Het podium dat we zochten bleek in Bergen te staan, in de vorm van een boekwinkel.” De eerste kennismaking met de Eerste Bergensche bracht alles in versnelling. “De boekwinkel konden we kopen, het pand niet. Een groep Bergenaren kocht het pand en zag wat in ons als voortzetters. Daardoor konden wij de winkel kopen en het pand huren. Het belang van voortzetting van de bijzondere en historische boekwinkel werd heel hoog geschat. Tot op de dag van vandaag voelen wij ons gedragen door veel mensen uit het dorp.”

Beeldende kunst in het dna

“Kijk, hij is er nog”, dat is wat je vaak hoort op straat voor de winkel in dat dromerige, maar o zo levendige hart van Bergen, het gebied rond de Ruïnekerk. Iets vertrouwds dat er nog is, dat vinden bezoekers aan het dorp mooi. En dan wordt er steevast een blik geworpen in de etalage, die soms wordt aangepast aan de tentoonstelling achterin de zaak. Want beeldende kunst is onder de handen van Thomas en Karien in het dna gaan zitten van de zaak. Hun hele huis, boven de winkel, hangt vol met werk van al die kunstenaars, van dichtbij en van verder weg. Kunstenaars met wie ze samenwerking zochten, of die hen opzochten. “Met hen mogen wij hier onze eigen wereld maken en die wereld delen.”

Energie uit ontmoetingen

Een ongelooflijke reeks exposities, boekpresentaties en lezingenseries hebben ze achter zich. En het gaat altijd verder. “Je weet nooit waar het zit en met wie. Maar het komt en gaat verder, als het maar wederzijds is tussen ons en de schrijvers en kunstenaars. Dan is er altijd weer nieuwe energie”, zegt Thomas. “Ergens zijn wij wel een moderne boekwinkel”, mijmert Karien. “Mensen zijn toch op zoek naar iets dat hier en nu ontstaat, iets kleinschaligs.” Thomas: “De maatschappij is nogal geldgedreven geworden. Wij zijn echt gelukkig dat we de dingen kunnen doen die we willen en dat we er ook nog van kunnen leven, samen met ons personeel. En dat we af en toe een mooi boek kunnen uitgeven, altijd in woord en beeld. Dat we boekpresentaties mogelijk kunnen maken en de jaarlijkse serie ontmoetingen met schrijvers, tegenwoordig in de Ruïnekerk. Dat we kunnen bestaan in dat rijke netwerk met boekliefhebbers, schrijvers en kunstenaars.”

“De expositie toont de wereld die ons heeft gedragen”

Ze doen alles echt samen, soms de een in het voortouw, dan weer de ander. En samen maken ze de tentoonstelling die 18 oktober opent, met werk uit hun eigen collectie, van al die kunstenaars die langskwamen. “Het is ook de wereld van de schrijvers/kunstenaars die ons hebben gedragen. Met hen is er altijd de drive, de zin om met iets nieuws te komen, uit toevalligheid of uit urgentie.” 18 oktober was ooit de eerste dag dat ze in de winkel stonden, als nieuwe eigenaren. Thomas en Karien zul je er nog lang zien. “Ja, en na ons zal het vast wel zoiets blijven, dat is gewoon zo met dit pand.” Het is een soort van Bergens erfgoed, dat prachtige plekje daar, sterk als het tegenoverliggende Sterkenhuis. Een verleden en de toekomst in elkaars verlengde.