Hoe samenleven in de Egmondermeer?

Door: Ed Bausch

Een ondiep meer was het ooit, de Emonder Meer tussen Alkmaar en Egmond aan Zee, aan de zuidkant van de Hoeverweg, met her en der eilandjes. Totdat in 1565 de Graaf Lamoraal van Egmond in 1565 drooglegging voor elkaar had. Er waren sinds die tijd ook wel kalkovens en papiermolens in bedrijf, en in de eerste helft van de vorige eeuw tufte er zelfs een stoomtram doorheen, om de stadsmensen naar zee te brengen. Maar vooral is het gebied altijd agrarische geweest, met veehouderij en tegenwoordig ook bollenteelt. Maar het is ook natuur. En momenteel worden natuur en agrarisch werk voortdurend als voor elkaar bedreigend tegenover elkaar geplaatst. Gaat dat helpen? De gemeente kijkt hoe stikstof, schoon water, bedrijvigheid en….weidevogels toch met elkaar in balans kunnen zijn en organiseert een serie onderzoekslezingen. Staat het een het ander in de weg, of is er een weg van samen opgaan? De lezingenserie is mede in het kader van de tentoonstelling ‘Landschap als wonderkamer’ in Museum Kranenburgh, waar kunstenaar/onderzoeker Arne Hendriks in een wandvullende collage bijdraagt aan gedachtenvorming over de Egmonder Meer.

Vos en kraai komen smikkelen in de polder

In de Castricummerpolder is het bijna louter natuur, ook nauwelijks recreatie. Cees de Vries vertelde hoe Vereniging de Hooge Weide er substantieel land aankocht en hupsakee: de weidevogelstand keerde terug naar gedroomde waarden. Het ging dinsdag veel over de grutto. Die vogel is exemplarisch in de statistieken over de weidevogelstand. En die oogt dramatisch. Dus allerlei instanties vechten voor terugkeer van de weidevogel, zoals de tureluur en de grutto. Maar al te veel regels maken bedrijfsvoering door de veehouderij en de bollenteelt onmogelijk. En dan, hoe moet het dan met de weidevogels in de Egmondermeer? Is er een duurzaam perspectief mogelijk voor boer en vogel? Kan een boer bestaan met 1 koe per hectare? Kan hij ook inkomen krijgen als natuurbeheerder? Hoe ga je om met predatoren, jagers zoals de vos, de kraai, de ekster? De vos komt uit de duinen een lekker weidevogeltje ophalen. De kraaien verlaten er even het bos van Heiloo voor. Het is niet alleen het gebruik van pesticiden dat de wedevogel bedreigt. Of de voor de zware voertuigen benodigde lage waterstand. Het is een geheel van factoren. Is het daarom dweilen met de kraan open?

Boer Joep en zijn passie

“Dat hoeft niet zo te zijn”, betoogde Tessa Hoogeveen namens Agrarische Collectieven. Die organisatie groeit, met inmiddels 500 leden in het brede gebied tussen Amsterdam en Bergen. Met bedragjes worden boeren geholpen om iets van hun tijd te kunnen besteden aan weidevogelbeheer. Boer Joep van der Velde groeide op in de Egmondermeer, was er eierraper, maar wist ook: “Als ik nu te veel raap, raap ik straks niks meer.” Dus hij voegt passie toe aan dat beetje geld. En hij kwam met prachtige voorbeelden. Hoe hij met de grond omgaat, wanneer hij maait. En: hij kocht een enorme stapel paaltjes en vier kilometer stroomdraad, om de vos te weren. Dus naar verhouding zijn er op het land van boer Joep (vroeger hield hij koeien voor de melk, nu voor het vlees) beduidend meer weidevogels. “Stoppen met kunstmest helpt de biodiversiteit enorm. Greppels ook. En maak dan geen steile kanten, maar maak die heel glooiend.”

“Broedsucces”

Dat was het woord dat de diverse sprekers als in koor uitspraken: “Broedsucces”. Je hebt echt op een hectare meerdere succesvolle nesten nodig, anders is het niet voldoende. En het werd duidelijk dat, tegen de politiek trend in, boeren meer land nodig hebben en financiële stimulansen om natuurbeheer en duurzaam agrarisch werken hand in hand te laten gaan. Samen. Over deze lezing alleen al, kun je hele krantenpagina’s vullen. Vogels zijn net mensen, ze komen steeds terug naar waar ze zijn geboren. Dus we hebben goed voor hen te zorgen en we hebben ze nodig om de hele voedselketen in stand te houden. Een mooi initiatief deze serie. Rodi komt er op terug.