Kunstenaar Wijnand Nieuwenkamp werd 150 jaar geleden geboren en boeit nog steeds

Door Wesley Dekker

“Ik was eerlijk gezegd niet meteen enthousiast over het project. Ik kende hem niet”, vertelt Nynke van Zwol uit Purmerend. Dankzij het enthousiasme van haar kunstcollega Rob de Heer ging ze akkoord. “Maar ik moest Nieuwenkamp echt nog leren kennen.” Van Zwol werd via het Purmerendse Cultuurhuis Wherelant gevraagd om mee te werken aan het jubileumjaar van Nieuwenkamp.

Veelzijdig

Het is namelijk 150 jaar geleden dat Wijnand Otto Jan Nieuwenkamp het levenslicht zag in Amsterdam. Hij was zeker voor die tijd behoorlijk veelzijdig. Naast graficus en kunstschilder, kon hij ook uit de voeten als architect, scheepsbouwer, schrijver, ontdekkingsreiziger, kunstverzamelaar en etnograaf. 

Vooral zijn verre reizen naar Nederlands Indië en tal van Italiaanse steden vormde hem als kunstenaar. Maar ook onze regio had een bijzonder plekje in zijn hart.

De Zwerver

Een belangrijk deel van zijn leven brengt Nieuwenkamp door in Edam. Het is hier waar hij woont, maar vooral ook werkt. “Hij was een ontzettend harde werker”, weet Van Zwol. “Heel veelzijdig, maar ook obsessief. Hij wilde alles vastleggen. Het had allemaal zijn aandacht. Van gebouwen tot landschappen. Maar ook mensen en klederdracht. Daarmee zat Nieuwenkamp natuurlijk precies op de goede plek.”

Met zijn woon-atelierschip De Zwerver lag hij aangemeerd aan de Nieuwe Haven. Maar maakte hij ook wereldreizen. “Het schip bestaat nog en ligt in Naarden. Het is heel indrukwekkend om daar te zijn. Je voelt je heel dichtbij.”

Huis op het land

Maar Nieuwenkamp bouwde ook ‘een huis op het land’. Aan het begin van de twintig, met uitzicht op de Nieuwe Haven. “Hij heeft ook veel getekend en geschilderd in Edam. Daarnaast werkte hij ook in andere plaatsen. Zo was hij te vinden in Volendam en Monnickendam.”

Waterlands Archief

Van Zwol kroop samen met Rob de Heer in de huid van Nieuwenkamp. Hoe hij leefde, wat hij zag en bovenal hoe hij werkte. Het resultaat is de expositie ‘Geïnspireerd door Nieuwenkamp’. Tot het eind van dit jaar elke dinsdag, woensdag en donderdag gratis te bezoeken in het Waterlands Archief. Maar er is meer. Denk aan het kleurboek van het bekende werk en de workshop om zelf te werken in de stijl van de Edammer. “Tijdens de open dag van het archief hebben we ook een presentatie gegeven. Ik heb hem steeds beter leren kennen.” 

Tekst gaat verder onder de foto

Van Zwol en De Heer vormen samen het duo Opposites Create. - Waterlands Archief

Italië

Nieuwsgierig en reislustig als Wijnand Nieuwenkamp was besloot hij om te verkassen naar Italië. In het dorpje San Domenico is nog Villa Nieuwenkamp te vinden. De schilder overleed in 1950, 75 jaar oud.

Ontdekkingsreis

Voor Nynke van Zwol is het jubileumjaar een grote ontdekkingsreis naar het werk van Nieuwenkamp geweest. “Ik weet ook meer over hem als persoon.” 

Of ze ook wat van zijn werk in haar eigen werken gaat gebruiken? Ze lacht. “Nou ik neem zeker wat mee. Voor dit project heb ik drie botanische tekeningen ouder laten lijken. Dat vind ik heel mooi om te doen. Daar ga ik absoluut mee door.”

De tentoonstelling biedt een blik op de tuin met de beelden en vele fonteinen die Nieuwenkamp tekende en schilderde. - via Edams Museum