Hoe het geheim van Middelie toch wel een mysterie bleef

Het heeft wat weg van een jongensboek. Van petroleumventer tot multimiljonair. Maup Caransa werd geboren in grote armoede en overleed met een groot fortuin. “Hij heeft zoveel verschillende dingen gedaan. Van zijn arme jeugd tot het graf”, vertelt historicus Wim Pelt. Meer dan twintig jaar deed Pelt onderzoek naar de winkelier in panden. Het resulteerde in de biografie ‘Maup Caransa, vastgoedmagnaat uit Amsterdam’. In een meer dan vierhonderd pagina’s tellend boek schetst Pelt een portret van de succesvolle ondernemer.

Ontvoering

Het leven van Caransa veranderde op slag in 1977. In de nacht van 27 op 28 oktober wordt de Amsterdamse zakenman belaagd door vier donker geklede mannen. Overmeesterd, meegenomen, opgesloten. Het is groot nieuws. “Caransa ontvoerd”, kopt Het Parool. Ook in de dagen daarna staan de kranten er vol mee. Na vijf dagen gevangenschap wordt Caransa vrijgelaten. De ontvoerders eisen een losgeld van veertig miljoen gulden. “Na lang onderhandelen gingen drie van de vier ontvoerders ten slotte akkoord met tien miljoen”, weet Pelt. “De vierde voelde daar niets voor, maar legde zich er later toch bij neer.”

Tekst gaat verder onder de foto

Naar eigen zeggen wilden de vier ontvoerders veertig miljoen guldenvan Caransa. - Hans Peters, Nationaal Archief / Anefo

Hok

Snel na zijn vrijlating hield Caransa een persconferentie. “Dames en heren, ik heb 120 uur in een hok gezeten. Volledig afgeschermd, donker, vastgebonden”, klinkt het door de microfoon. “Ik wist ook niet of die mensen mij wel of niet zouden doden.”

Caransa-duizendjes

In de opvolgende jaren duiken overal en nergens Caransa-duizendjes op. En dat is bijna letterlijk: een kledingwinkel in Hoorn, veemarkt in Leiden, casino in Zandvoort, Ameland en op vele andere plekken in Nederland. Maar ook in de rest van de wereld: Luxemburg, Londen, Düsseldorf, Zurich, Rome, Lissabon, New York, Beirut, Buenos Aires en noem maar op. “Caransa kreeg daar weinig van terug”, zegt Pelt. “Want de biljetten waren inmiddels van hand tot hand gegaan en de laatste bezitters waren de rechtmatige eigenaren.”

Middelie

Dan gebeurt er iets bijzonders. In het voorjaar van 1979 wordt in Den Oever een grote hoeveelheid hasj onderschept. Een van de arrestanten is Robbie Koning. Hij zegt alles te weten over de ontvoering van Caransa, maar trekt zijn verklaring in.

Twee jaar later lijkt de zaak door toedoen van Kees Koring en de jonge ambitieuze verslaggever Peter R. de Vries in beweging te komen. Ze schrijven over de vermoedelijke betrokkenen. En even later ook over een boerderij in Middelie. “Door alle publiciteit moest het hoofdbureau wel in beweging komen. Hoewel de politie door  bekentenissen van Koning al twee jaar wist van de verblijfplaats werd nu pas een afspraak gemaakt met Caransa.” Tijdens een reconstructie weet de zakenman precies waar hij vast heeft gezeten. “Hoewel de politie de eigenaar van de boerderij nog wel verhoorde werd niets tegen hem ondernomen.” Ook tegen de andere betrokkenen wordt evenmin iets ondernomen. “Caransa had na de reconstructie verwacht dat de zaak nu eindelijk werd opgehelderd, maar hij hoorde er niets meer van.”

Ontvoerders

Betrokkene Piet Clement overlijdt in 1985 aan een niet natuurlijke dood. Nog geen jaar later wordt Robby Koning geliquideerd. “Kijk, je moet wel bedenken. Dit soort mensen hebben best veel vijanden.”

Gerrit Jan Heijn

De ontvoering van Maup Caransa is de eerste in een rij van meer rijke Nederlanders die opeens verdwenen. Toos van der Valk was in 1982 drie weken spoorloos. Freddy Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer in 1983. Zakenman Gerrit Jan Heijn kwam in 1987 niet opdagen bij de tandarts. Bijna alle slachtoffers overleven hun ontvoering. Gerrit Jan Heijn wordt op de eerste dag van zijn vermissing meegenomen door Landsmeerder Ferdi Elsas naar de bossen bij Doorwerth. Hij wordt daar doodgeschoten. Pas maanden later wordt bekend dat Heijn er niet meer is.

Niet meer zo zorgeloos

Terug naar Maup Caransa. Het losgeld kwam niet meer terug. De betrokkenen werden niet berecht. Samen met biograaf Wim Pelt spreken we op onze redactie over het leven van de succesvolle stenenstapelaar en die bewuste vijf dagen in 1977. “Hij is er nooit echt overheen gekomen”, benadrukt Pelt.

Ruim tien jaar na de ontvoering vertelt Caransa erover in weekblad Privé. “Nog elke dag heb ik last van de fobie dat ik niet meer zo graag met veel mensen verkeer. Vreemde mensen laten me min of meer koud. Of bezorgen me angst. Als ik alleen in de garage ben, om maar iets te noemen, raak ik in paniek en krijg ik het zweet in m’n handen. Dat heb ik eraan overgehouden. Ik leef niet meer zo zorgeloos als vroeger.”

Maup Caransa overleed op 93-jarige leeftijd in 2009.

WESLEY DEKKER