Haarlemmer schrijft boek over dakloosheid: ‘Het belangrijkste gereedschap, dat ben jezelf’

Door Willem Brand

‘Het belangrijkste gereedschap, dat ben jezelf’

Met zijn 1 meter 93 cm kan je moeilijk om hem heen. In zijn woorden komt hij over als een man uit een stuk en die zich als gesprekspartner ontpopt als een hulpverlener in hart en nieren.

Echt zorgen

Als 15-jarige jongen ging er een wereld voor hem open in huize Ursula, een instituut voor zwakbegaafde mensen, zoals ze toen zeiden. Nu zijn het mensen met grote afstand tot de samenleving. “Het waren zeventien wilde pummels, met wie ik wel lol kon maken.” Op zijn zestiende verjaardag werd hij verpleeghulp voor 24 demente bejaarden. Daar leerde hij echt zorgen: mensen wassen, aankleden, verschonen etc. Drie jaar later ging hij naar het Provinciaal ziekenhuis Santpoort waar in de bossen 1200 mensen omdat er heel veel loos met ze was een dak boven hun hoofd hadden én verzorging.

Naast de ander staan

In de psychiatrie maakte hij twaalf jaar lang ‘mooie en pijnlijke dingen mee’. Daarna deed hij afwisselend beleids- en veldwerk. In de zorg gaat het om erkennen en ondersteunen, vindt hij.”In essentie komt het neer om de ander niet alleen te laten. In 1977 keek je in de psychiatrie naar gedrag en besprak je in het team wat ‘we’ daarvan vonden en hoe we moesten ingrijpen. Maar dat ging voorbij aan de vraag: Wat heeft de patiënt nodig. De kern van hulpverlening is naast de ander staan. In hoeverre je bezig bent met helen is de vraag. Bestaat dat überhaupt wel?”

PTSS na incident

Het belangrijkste gereedschap, dat ben jezelf. “Ik was er goed in om te doen wat op dat moment goed was, vertrouwde altijd volledig op mijn intuïtie.” Maar na 50 jaar gaat het onverwacht helemaal fout. Door een ernstig agressie-incident, ontstaan omdat twee mannen hem voor een ander aanzien, krijgt Hans PTSS en gedachtes als ‘ik kan het nooit meer’ en ’50 jaar is voor niets geweest’. In het jaar dat hij thuis zit, werkt hij aan zijn boek. Wie dat leest, begrijpt dat misschien juist door dat litteken Hans met al zijn ervaring recht van spreken heeft.

Meelopen op het levenspad

Dakloosheid is voor een deel onmacht van een overheid die te ver in bureaucratie en bezuinigingen is doorgeschoten. Een percentage van de samenleving kan zichzelf doodgewoon niet redden. Dat was in de middeleeuwen zo, en dat is nog steeds zo. 

Hans: “Ik pleit voor een samenhangende aanpak. Je hebt hulpverleners nodig die de regie pakken en een tijdje meelopen op het levenspad van een dakloze. Met een uur per week ondersteuning gaat het nooit goedkomen. Dan bouw je niks op.”

‘Loos – Deltaplan voor dakloosheid’ is voor 23,50 euro te koop bij de boekhandel.