Onterecht vergeten: professor Jan Bronner, een Haarlemse kunstenaar van formaat (1881-1972)
HAARLEM - Aan straatnamen sleutelen? Daar beginnen gemeenten liever niet aan. Zodra een straat een nieuwe naam krijgt, moeten bewoners hun adres wijzigen, de postbode opnieuw de weg leren vinden en allerlei gemeentelijke systemen worden aangepast. Kortom: een straatnaam veranderen doe je niet zomaar.
Door Marianne Overbeeke
Toch gebeurde het in 1966 in Haarlem wel. Ter gelegenheid van de 85e verjaardag van beeldhouwer Jan Bronner werd de Boslaan omgedoopt tot de Professor J. Bronnerlaan. Een vriendelijk, boomrijk straatje aan de rand van de Haarlemmerhout kreeg daarmee een nieuwe naam.
Een Haarlemse jongen met talent
Jan Bronner werd geboren in Zijpe als zoon van een huisschilder. Zijn vader vond een baan in Haarlem en het gezin verhuisde mee. Al op de lagere school viel het tekentalent van Jan op. Hij volgde een opleiding aan de Haarlemse School voor Bouwkunde, Versierende Kunsten en Kunstambachten en ontwikkelde hij zich tot een veelbelovend kunstenaar.
In 1907 werd hij toegelaten tot de Rijksakademie der Beeldende Kunsten in Amsterdam. Hij studeerde er tot 1912. Tijdens zijn studie maakte hij kennis met het werk van de beroemde Franse beeldhouwer Auguste Rodin, die een belangrijke inspiratiebron voor hem zou worden.
Het monument dat een halve eeuw kostte
Bronners naam is onlosmakelijk verbonden met het Hildebrandmonument in de Haarlemmerhout. In 1914 werd een ontwerpwedstrijd uitgeschreven voor een monument ter ere van schrijver Nicolaas Beets, beter bekend als Hildebrand. Zijn boek Camera Obscura was destijds een bestseller en groeide uit tot een klassieker van de Nederlandse literatuur.
Bronner won de wedstrijd met een bijzonder ontwerp: een achthoekige fontein met daaromheen figuren uit het boek, terwijl Hildebrand zelf vanaf een hoger punt het geheel overziet. Het monument was bestemd voor Haarlem, de geboorteplaats van Beets. Tussen ontwerp en onthulling lag bijna vijftig jaar. Bronner bleef zijn beelden verfijnen en vereenvoudigen. Zijn stijl werd steeds krachtiger en soberder. Pas in 1948 waren de beelden gereed. Vervolgens duurde het door geldgebrek nog eens veertien jaar voordat het monument in 1962 kon worden geplaatst. Wie vandaag langs het gerestaureerde monument wandelt, ziet niet alleen een eerbetoon aan Beets, maar ook het resultaat van Bronners pittige doorzettingsvermogen.
Professor en leermeester
In 1914 werd Bronner benoemd tot hoogleraar aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten. Daar gaf hij ruim dertig jaar les aan nieuwe generaties kunstenaars. Onder zijn leerlingen bevonden zich later bekende namen als Gerrit van der Veen, Mari Andriessen en Jan Wolkers.
Een terechte uitzondering
Bronner ontving tal van onderscheidingen, waaronder het ridderschap in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Toch is zijn naam tegenwoordig minder bekend dan die van sommige van zijn leerlingen.
Juist daarom is de Professor J. Bronnerlaan zo’n mooie herinnering. Als een gemeente dan toch besluit een straatnaam te veranderen, was Jan Bronner daarvoor terecht de ideale kandidaat.
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie