“Ik kon dit verhaal niet negeren”: vergeten geschiedenis van Haarlem blootgelegd
HAARLEM - Een toevallig gesprek met een restauranteigenaar leidde Anne Nieuwpoort (53) op een anderhalf jaar durende zoektocht door Haarlemse geschiedenis. Het resultaat: een vierdelige podcast over een verborgen achterhuis, een Joods gezin en het Haarlemse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Door Eva Sminia
“Het begon allemaal met Donato, de eigenaar van restaurant Piccolo,” vertelt Anne. “Ik volgde vorig jaar een opleiding onderzoeksjournalistiek en zocht een onderwerp voor een opdracht. Donato vertelde me dat hij in zijn pand op de Grote Markt ooit een verborgen ruimte had ontdekt. Dat verhaal liet me niet meer los.”
Van een muur naar een wereld aan verhalen
Anne, die acht jaar geleden van Amsterdam naar Haarlem verhuisde, kon niet vermoeden hoe groot het project zou worden. “Ik dacht eerst: misschien een klein verhaal, één podcastaflevering. Maar hoe meer ik ontdekte, hoe meer nieuwe vragen er kwamen.”
Tijdens haar onderzoek doken persoonlijke en pijnlijke verhalen op. Zo woonde in het pand de Joodse familie Gaarkeuken, die in augustus 1942 werd gedeporteerd en vermoord in Auschwitz. “Ik kwam erachter dat hun zoon zwaar gehandicapt was en hun dochter licht verstandelijk beperkt,” vertelt Anne. “Dat maakte het verhaal nog aangrijpender. Zij konden zich niet verbergen of vluchten. Het lot van deze familie raakte me diep en gaf het onderzoek extra urgentie.”
Anne Nieuwpoort - (Foto: Aangeleverd)
Het spoor van het verzet
Een onverwachte wending kwam toen Anne een oproep deed naar mensen die iets wisten over het pand voordat het restaurant hier zat. “Een vrouw meldde zich en liet me een doos vol documenten zien van haar vader en oom, die in het verzet zaten,” zegt Anne. “In die papieren stond zwart op wit dat op dit adres o.a. de illegale krant Trouw werd gedrukt. Dat moment was echt kippenvel.”
Ze ontdekte zelfs advertenties waarin de familie Gaarkeuken typ- en stencilmachines verkocht – precies in de periode dat de twee broers begonnen met het drukken van de eerste illegale krantjes. . “Alles viel op zijn plek. De familie en de verzetsmensen moeten elkaar hebben gekend. Het voelt bijna alsof het verhaal zelf gevonden wilde worden.”
Titel van de podcast
De titel van de podcast, Hier stond een muur, verwijst naar de plek waar al deze gebeurtenissen zich afspeelden. Aan het plafond van restaurant Piccolo prijkt nu de tekst ‘als een stille echo van woorden die hier schuilden’. Anne schreef die zelf. “Ik wil dat bezoekers even stilstaan. Bij vrijheid, bij de verhalen die te lang ongehoord bleven.”
Overweldigende reacties
De reacties zijn overweldigend. “Laatst kwam er een vrouw binnen in het restaurant, die zei dat ze nog steeds kippenvel had na het luisteren. Zulke momenten maken alle uren onderzoek de moeite waard. Zelfs het podcastfestival in Amsterdam heeft mijn werk opgepikt; daar komt straks een luisterinstallatie met fragmenten en interviews.”
Anne hoopt dat haar podcast bewustzijn oproept – over toen én nu. “Verhalen als deze laten zien hoe belangrijk het is om geschiedenis zichtbaar te maken. Het zet mensen aan het denken, over oorlog, vrijheid en wat er kan gebeuren als stemmen worden gesmoord. En wie weet wat er nog meer achter de muren van Haarlem verborgen ligt.”
Luister hier de podcast van Anne!
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Haarlem. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link!
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie