Oer opera SEE verbindt geschiedenis en vrijheid

Door: Sandra Ooms

Grietje en de Zuiderzee

De naam Grietje verwijst naar Grietje Bosker, de eerste vrouw die de Afsluitdijk overstak. Voor Popma, zelf een Friese die ooit naar Wieringen verhuisde, is dit personage meer dan een historisch ankerpunt. “Ik zie in haar ook iets van mezelf terug. Haar reis loopt van Friesland via Kolhorn en de drooggelegde Wieringermeer naar de Afsluitdijk in 1932. Het is een tocht die symbool staat voor het zoeken naar vrijheid en een plek in de wereld.”

Tijdens de voorstelling wordt die reis verbeeld door acht amateurzangeressen uit verschillende dorpen van Hollands Kroon. Hun stemmen mengen zich met projecties die de innerlijke beleving van Grietje zichtbaar maken. Danseres Rosanna ter Steege geeft gestalte aan haar gevoelens en worstelingen. Het verhaal wordt aan elkaar geregen door verteller Eda Andreae, terwijl videograaf Jeroen van de Bovenkamp de projecties ontwierp. Margarite Smit uit Hippolytushoef is verantwoordelijk voor de regie. 

Geen klassieke opera

Hoewel de titel het woord opera draagt, benadrukt Popma dat SEE eerder een “oer opera” is. “De muziek is modern, de beelden zijn rauw en elementair. Ik dacht aan hoe mensen met blote handen de Afsluitdijk bouwden, met stenen, zand en water. Dat voelt oer, en dat wilde ik laten doorklinken in de vorm.”

De voorstelling wordt gezongen in het Nederlands, met af en toe een vleugje Fries of Wierings dialect. Voor Popma is die taalversmelting geen toeval. “Tien jaar geleden zijn de dorpen samengebracht in één gemeente: Hollands Kroon. Met SEE wil ik laten zien wat ons verbindt: de Zuiderzeewerken, en de kracht om samen iets op te bouwen.”

Poëzie als rode draad

Een bijzondere rol is weggelegd voor Yanaika Zomer, stadsdichteres van Den Helder. Zij speelt de rol van Nynke, het Friese paard dat als symbolische kracht Grietje begeleidt op haar reis. Speciaal voor SEE schreef Zomer gedichten die door de voorstelling heen geweven zijn. Haar poëtische teksten gaan over vrijheid, verlies en verbinding, en geven de oer opera een extra laag van betekenis. Popma: “Yanaika’s woorden geven een gevoelsmatige bedding onder het verhaal. Ze raken iets universeels, iets dat groter is dan de historische feiten alleen.”

Samenwerking en gemeenschap

Bijzonder is dat meer dan vijftig mensen meewerken aan de productie. Naast de zangeressen en danseres zijn ook vier historische verenigingen betrokken, die Popma hielpen de feiten in te vlechten. “De feiten vormen de bodem onder het verhaal, maar de emotionele lading tilt het naar een hoger plan,” zegt ze.

Dat zoveel amateurs meedoen, ziet Popma als een groot geschenk. “Ik heb ontdekt hoe leuk ik het vind om met amateurs te werken. Ze brengen een enorme betrokkenheid en dragen SEE echt samen. Dat geeft de voorstelling betekenis voor de gemeenschap. Het is meer dan kunst alleen, het is iets wat mensen bij elkaar brengt.”

Uitverkocht en extra voorstellingen

De belangstelling is groot. Nog voor de campagne goed en wel op gang was gekomen, waren de eerste drie voorstellingen al uitverkocht. Inmiddels zijn er extra uitvoeringen toegevoegd: een matinee op 28 september in de Authentieke cultuurschuur ‘De Eerste’ – Slootdorp  en een avond op 18 oktober in de Hippolytuskerk in Hippolytushoef. De overige voorstellingen – in De Eerste, de Oosterlanderkerk in Oosterland en de Laurenskerk in Kolhorn – zijn volledig volgeboekt. Voor 2026 staan al zes nieuwe speeldata gepland, met de mogelijkheid om extra uitvoeringen toe te voegen.

Vrijheid als anker

Met SEE wil Popma meer dan een historische gebeurtenis tot leven wekken. Ze hoopt dat het publiek zichzelf herkent in Grietje en zich aangesproken voelt door de zoektocht die zij doormaakt. “’Vrijheid ervaar je pas volledig als je je thuis voelt in jezelf’. Het is niet alleen een fysieke plek waar je veilig bent. Je hebt een anker nodig, en dat anker zit uiteindelijk in jezelf. Dat is wat Grietje leert tijdens haar reis – en wat ik het publiek hoop mee te geven.”

Dat persoonlijke inzicht maakt de voorstelling ook voor de toeschouwer meer dan een terugblik. Het is een uitnodiging om stil te staan bij wat vrijheid in het eigen leven betekent, en hoe geschiedenis en persoonlijke verhalen met elkaar verweven zijn.

Persoonlijke betekenis

Voor Popma zelf was SEE ook een ontdekkingsreis. “Het is voor mij een manier om te laten zien wat ik kan, maar vooral een manier om iets terug te doen voor de gemeenschap. Ik ben er trots op dat meer dan vijftig mensen hun tijd en energie hebben gegeven. Dat is van onschatbare waarde.” Ze bedankt daarnaast de gemeente Hollands Kroon, Zuiderzeewerken, Popfabyk, het Waddenfonds, het Cultuurfonds en de Hollands Kroonse Uitdaging voor hun steun. “Zonder hen was deze voorstelling niet mogelijk geweest,” zegt ze.

Kaarten en meer informatie vind je via www.dinamusic.nl/see.

SEE tijdens de repetitie. - aangeleverd