Rouwen in kleur: ‘Het is een eer om iets te betekenen bij iemands afscheid’

Door: Sandra Ooms

Anja is een creatieve duizendpoot. Naast haar werk in de dagbesteding en haar rol als gastvrouw bij uitvaarten, maakt ze muurschilderingen, werkt ze met keramiek en geeft ze workshops aan ouderen met dementie. Recent heeft ze echter een nieuwe weg ingeslagen: het beschilderen van rouwkisten. “Het is nog heel vers,” lacht ze, “ik ben vier maanden geleden begonnen en bouw nu mijn portfolio op.”

Het idee om rouwkisten te beschilderen ontstond spontaan. “Ik werk al een aantal jaar als gastvrouw bij het uitvaartcentrum in Middenmeer,” vertelt Anja. “Afgelopen winter en voorjaar is het uitvaartcentrum opgeknapt. Dit deed ik met collega’s . Mijn muurschilderingen kwamen ter sprake, en de eigenaresse vroeg zich spontaan af of ik dit niet in het uitvaartcentrum konden doen. Dat werd het uiteindelijk niet. Maar al brainstormend kwam het idee om rouwkisten te beschilderen en dat sprak me meteen aan. Het voelde als een prachtige manier om afscheid persoonlijker te maken.”

Van zee tot orchidee

Anja’s eerste beschilderde kist had het thema zee. “De zee is iets dat veel mensen raakt; je ziet het vaak terug op rouwkaarten. Het is een rustig en sereen beeld,” legt ze uit. Nu werkt ze aan een kist met orchideeën. “Ik wil de kisten beschikbaar maken voor iedereen, ik ben niet verbonden aan één uitvaartcentrum. Mensen kunnen bij mij terecht met hun wensen. “

Voor de beschildering van een kist heeft Anja meestal twee weken nodig. “Het is een intens proces, waarbij ik echt de tijd neem om het perfect te maken. Soms werk ik sneller, maar dan gaat het om kleine details zoals een bloem of een logo. Maar ik heb maar twee handen, dus als het druk wordt, zal ik soms nee moeten zeggen.”

Het huis van ramen

Achter haar huis in Slootdorp heeft Anja Goedbloed een bijzondere werkplek gecreëerd: een atelier gemaakt van oude ramen. “Mijn huisje van ramen,” zegt ze met een trotse glimlach, terwijl ze om zich heen kijkt. “Ik was al jaren aan het dromen om zoiets te bouwen. Ik had een hele Pinterest-pagina vol ideeën. In 2019 dacht ik: het wordt tijd om het nu echt te doen.” Het verzamelen van de ramen gebeurde in de periode van de coronapandemie. “Tijdens corona had ik natuurlijk alle tijd. Ik wilde het zo goedkoop mogelijk doen, dus ik besloot alleen ramen te kopen voor maximaal vijf euro per stuk. Uiteindelijk heb ik er zo’n vijftig opgehaald. Toen kon ik beginnen met bouwen.” Het bouwen van het atelier was voor Anja niet zomaar een project, maar een proces waar ze bewust van wilde genieten. “Ik heb een heel handige man, en als hij ergens mee bezig is, denk ik vaak: ‘Oh lekker, dat gaat goed, ik ga koffie halen.’ Dat is een beetje ons vaste patroon,” vertelt ze lachend. “Maar bij dit project had ik hem duidelijk gezegd dat ik het in mijn eentje wilde doen. Hoewel haar man toch probeerde te helpen, hield Anja vol. “Voordat ik het wist, stond hij daar weer met goede adviezen en wilde hij helpen. Maar ik wilde het écht alleen doen. Uiteindelijk heeft hij me alleen geholpen met de fundering, de zware balken op het dak. Voor de rest heb ik alles zelf gedaan. Dat was voor mij heel belangrijk. Het ging mij niet om iets perfects of super moois neer te zetten,” legt ze uit, “maar om het proces van iets met mijn eigen handen creëren. Dat is wat ik het leukste vond.”

Kunst met betekenis

Wat Anja doet, is meer dan alleen een kist beschilderen; het is voor haar een manier om een laatste eerbetoon te creëren dat past bij het leven van de overledene. “Het leven moet je vieren, maar afscheid hoort daar ook bij,” vertelt ze. “In de uitvaartwereld zie je steeds meer persoonlijke kisten, en dat vind ik heel mooi. Er zijn mensen die hun kist laten ‘wrappen’ met een collage van foto’s, maar dat is bijvoorbeeld niet geschikt voor een natuurbegraafplaats. Voor een natuurbegraafplaats moet een kist onbehandeld zijn. Daarom gebruik ik biologisch afbreekbare verf.” Anja heeft stad en land afgelopen om de juiste verf te vinden. “Ik heb een duurzame verffabriek in Schagen gevonden die verf maakt die 99,9% afbreekbaar is. Voor grote oppervlakken is deze verf ideaal, maar het is lastig om mee te mengen. Voor kleine details gebruik ik dus nog acrylverf, dat is ook op waterbasis en valt onder het reglement, maar ik streef altijd naar de meest duurzame optie.”

Een persoonlijk afscheid

Voor Anja is het belangrijk dat de kisten verfijnd en subtiel blijven. “Ik wil graag weten wie de persoon was. Was hij of zij een tuinier? Een muziekliefhebber? Ik kan dan meedenken in het ontwerp. 

Hoewel ze nog maar net is begonnen, voelt Anja dat dit werk haar roeping is. “Het is een eer om iets te mogen maken dat zo’n grote rol speelt in iemands afscheid,” zegt ze.  Meer weten? Kijk op www.kunstopdekist.nl

Anja Goedbloed-Okkema. (Foto: Fer Korverfotografie)