De oudste prostituees van Amsterdam op bezoek in Landsmeer

Frans Poulain en Louise en Martine zijn al bevriend vanaf hun veertiende. Ze leerden elkaar kennen dankzij de lampenkappen. De familie van Frans had een lampenkappenzaak in de Van Woustraat en Louise en Martine werkten in een lampenkappenfabriek in de Vliegtuigstraat. Daar maakten ze romantische plissékappen en rokkappen met golvende randen van zijde, fluweel, brokaat en kant.

Goudgalon en sierlijke kwastjes

Over de naden naaiden ze goudgalon en sierlijke kwastjes die zachtjes meebewogen met de golven van het frame. Door te staan konden de naaisters om de kap heen lopen en goed zien of de plooien gelijk liepen en de franjes overal even lang hingen.

Het was zwaar werken in de tochtige fabriek. In de winter bleef het er ijskoud, pas tegen de middag begon de kachel de ruimte eindelijk een beetje op te warmen.

Herinneringen

Vandaag zijn de zussen op bezoek bij het museum Grietje Tump. De tentoonstelling ‘Winkeltjes van vroeger’ haalt veel herinneringen naar boven. De kasten, de potten en pannen, de vazen, het oliestel, de porseleinen theekopjes. Als je vroeger bij opoe kwam, zette ze een pot thee met blaadjes en een eierenhanger of zeefie, dan proefde je ook thee. Daar is tegenwoordig geen tijd voor. Alles moet vlug, ook de gezelligheid. Waar staat nou nog een pot thee te ‘trekken’ op een theelichtje?

“Met opoe gingen we de Jordaan in, naar haar zuster Henriëtte. Daar moesten we de trap op en bovenaan stond ze al meteen klaar met een puntzakkie echte bruine ulevellen. Je kon ze moeilijk pakken, want ze plakten an mekaar. Maar lekker dat ze waren!”

‘Onze moeder was kapster’

De zussen nemen plaats in de rode kappersstoelen van de kleine, ouderwetse herenkapsalon in de tentoonstellingsruimte van het museum. “Onze moeder was kapster. Zij knipte mannen en vrouwen. Met een onduleertang maakte ze golven en krullen in het haar. Kappers hadden een speciaal brandertje op gas. Moeder legde de metalen tang in de vlam en als ie heet was dan draaide ze de tang een paar keer in het rond om af te koelen. Ze blies er nog even op en maakte dan met de warme tang een prachtige krul in een pluk haar. Ze was een hele goeie kapster. In de oorlog blondeerde ze Joodse vrouwen. Ze waren jong en liepen, als ze geblondeerd waren, puur om te sarren langs de Duitsers.”

Toen kwam er nog een

De zussen zijn thuis geboren en waren ‘onder de maat’. Moeder dacht dat ze klaar was, maar toen kwam er nog een. Louise is de oudste en Martine kwam twintig minuten later.

“We lagen ieder op een bedje in een groot sigarenkistje met een stenen jeneverkruik met een wollen sok eromheen. Er ging heet water in de kruik, net niet kokend. Het kistjeshout bleef lang warm.”

Een halve eeuw in het rosse leven

De dames hebben een halve eeuw in het rosse leven gezeten. “Het is altijd goed gegaan. Het was een arme tijd en je was blij met de centen en de vriendschap eromheen. Ook tussen de vrouwen onderling. Je kende elkaar allemaal in de buurt en als er wat was, dan hielp je elkaar. Mannen hadden veel respect voor de vrouwen uit het echte leven op de Wallen. Met de feestdagen of zomaar als bedankje kreeg je bloemen of een doosje bonbons. Soms vroegen ze: ‘Ben je er straks? Dan ga ik effe gebak halen’.”

Frits ‘Hinke Pinkie’ miste een been

Wie vijftig jaar op de Wallen heeft gewerkt, heeft een schat aan herinneringen. De zussen kijken elkaar veelzeggend aan en Louise vertelt een veelbewogen anekdote uit hun roerige leven. “Mijn eerste raam was op de Oudezijdsvoorburgwal. Maar ik stond ook op straat. In die tijd deelde je een raam. Eén op straat en één zitten. Daar kwam Frits, bijgenaamd Hinke Pinkie, voorbijschuiven. ‘Hallo, Frits, hoe gaat het? Kom binnen’.

Frits liep door naar de kamer. Hij miste een been, dat was hij in de oorlog kwijtgeraakt. Als hij kwam, betaalde hij en deed zijn been af. Dat zat met leren riempjes vast om zijn bovenbeen. Gelukkig had hij nog een stompie. Hij zette het kunstbeen tegen de muur naast het bed. Het was een heel been met een schoen eraan. Verder ging alles ontspannen en ik lette er niet meer op dat hij maar één been had. Op een gegeven moment wilde Frits meer. ‘Oké, maar wel bijbetalen. Doe dat straks maar, dan ken je blijve legge’.”

Zeuren over geld

Frits had het naar zijn zin gehad, maar begon ineens te zeuren over geld, dat hij niet bij wilde betalen. “Ik werd zo kwaad op hem. Sprong van het bed, greep die kunstpoot, gooide ‘m in de kast en deed de deur op slot! ‘Zo, Frits, zo gaat dat. Eerst betalen, dan je houten poot terug. Denk er maar over na, ik ga koffie drinken’. Hij lag nog na te mopperen, maar toen riep hij mij. ‘Wat is er, Frits, wat mot je?’. ‘Ik wil geld bijbetalen’. Ik pakte zijn been uit de kast en hij deed het weer aan. ‘Ik kom hier niet meer’. ‘Ja ja, Frits, dat zei je de vorige keer ook al, komediant’. ‘Je hebt zo me houten poot in de kast gezet, jongedame!’. ‘Dag, Frits. Dag, Hinke Pinkie’. Toen schuifelde hij stikkend van de lach de deur uit.”

Louise en Martine leefden een leven van lichte zeden. Daarnaast hadden ze een gezin met kinderen en ze hebben kleinkinderen en achterkleinkinderen. Sekswerk was voor hen een rol die ze speelden, niet wie ze waren.

‘Liefde kent geen leeftijd’

De rode lichten zijn gedoofd, maar de sprankeling in hun ogen is er nog altijd. Hoe kijken ze naar de liefde op latere leeftijd? Staan ze er nog voor open? Kun je nog steeds dezelfde vlinders voelen? En welke boodschap over de liefde willen ze de lezers tot slot meegeven?

“Wij verliefd? Ja natuurlijk, als we iemand tegenkomme en alles zit d’r op en d’r an, dan gaan we ervoor. Als je de liefde voelt, komme de vlinders vanzelf. Laat het maar gebeuren, daar kan je oud mee worden. Liefde kent geen leeftijd”.

Sonja Duba en Frans Poulain