Film over massale vrouwenstaking die heel IJsland plat legde in 1975

Chrit Wilshaus

Als gevolg van deze vrouwenstaking nam het IJslandse parlement een jaar later, in 1976, een wet aan die gelijke rechten voor mannen en vrouwen garandeerde. “Wanneer vrouwen niet werken, stort alles in”, zegt een vrouw in de film. De staking werd overigens georganiseerd door vrouwenorganisaties. Het doel daarvan was om te laten zien hoe onmisbaar de bijdrage van vrouwen aan de IJslandse economie was. Daarnaast was het een protest tegen de als oneerlijk ervaren inkomensverschillen en dito overheidspraktijken. De hele dag gingen vrouwen niet aan het werk en verzorgden zij geen kinderen. Veel mannen vonden het een belachelijke actie en spraken gekscherend van de Lange Vrije Dag. Maar de actie, die dus massaal aansloeg, had dus wel degelijk effect. Want behalve dat voornoemde wet er kwam, was IJsland gedurende veertien jaar lang het genderneutraalste land ter wereld. En het World Economic Forum betitelde IJsland zelfs als het land met de meeste gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Groosman benadrukt dat bij de filmvertoning ook mannen welkom zijn. “Het is echt bijzondere documentaire. Want hoewel het onderwerp een vrouwenstaking is, gaat het ook heel erg over mannen!”

Soroptimisten

“Gendergelijkheid lijkt misschien een wat zweverig onderwerp maar het is natuurlijk toch wel een heel belangrijk issue voor 50 procent van de bevolking”, stelt Ellen Joy Groosman. Zij is vicepresident van Soroptimist International Club Beneden Maas. Dat is een organisatie die zich via acties, belangenbehartiging en bewustwording inzet voor de ondersteuning van meisjes en vrouwen wereldwijd. De Soroptimisten maken zich er bijvoorbeeld hard voor dat mannen en vrouwen in gelijke functies hetzelfde beloond worden. Nu is dat, hoewel de verschillen wel kleiner worden, nog lang niet bij alle beroepen het geval. Groosman: “En daar komt nog bij dat vrouwen in ons land over het algemeen te weinig pensioen opbouwen omdat ze kampioen deeltijdwerkers zijn.” Voor zover bekend bestaat een wet als in IJsland, die de gelijke rechten voor mannen en vrouwen regelt, in ons land (nog) niet. “Vandaar dat wij het ook zo essentieel vinden om de aandacht daarvoor te mobiliseren. Maar ook dat vrouwen zich ervan bewust zijn dat ze niet alleen een rolpatroon zijn voor meisjes maar ook voor jongens en mannen.”

Vrouwenvoetbal

Groosman zegt in kleine verbeterstapjes te geloven. Als voorbeeld noemt ze het vrouwenvoetbal. “Ik vind het fantastisch om te zien dat het vrouwenvoetbal zo’n hoge vlucht heeft genomen. Vaak begint het met kleine stapjes en op een gegeven moment zet iemand een grote stap. Als het mogelijk wordt om mee te stappen, doe je het goed.” Volgens Groosman vraagt de verbetering van de positie van vrouwen blijvend om aandacht.

Match

In eerste instantie was het trouwens de bedoeling om een Iraanse film te vertonen op 11 maart. Maar volgens Theater Koningshofdirecteur Jeroen Landman was dat niet mogelijk omdat de vertoningsrechten niet verkregen konden worden. Na wat speurwerk her en der kwam hij toen met de IJslandse film op de proppen. “Deze film heeft ook op festivals gedraaid en het is natuurlijk een prachtig thema voor deze dag. Vandaar dat ik dacht: dit is een match!” In hoeverre vindt Landman het belangrijk om als theater aandacht te besteden aan vrouwenrechten? “Ik vind het sowieso belangrijk om te kijken naar belangrijke maatschappelijke thema’s die spelen. Daarbij komt dat theater altijd een spiegel is geweest van de maatschappij. Reflectie, zeker in deze tijd, is heel belangrijk om dingen van een andere kant te bekijken. Daarom is het extra belangrijk om rondom Internationale Vrouwendag naar vrouwenrechten te kijken en aandacht te besteden aan (on)gelijkheid. Daar valt nog genoeg aan te repareren.”

Spiegel

Is het trouwens de bedoeling bijvoorbeeld met een voorstelling vaker aandacht te besteden aan vrouwenrechten? Landman: “Dat gebeurt uiteraard al wel. Zeker in de vorm van maatschappijkritisch cabaret waarbij mensen een spiegel wordt voorgehouden.” En wat de filmvertoning op 11 maart betreft, merkt hij tot slot nog op: “Ik hoop wel dat het een onderwerp is dat blijft en niet alleen bij de generatie uit 1975 maar dat het ook leeft bij de huidige generatie vrouwen en mannen en dat het wordt overgebracht op volgende generaties.”

The Day Iceland Stood Still, Theater Koningshof, woensdagavond 1 maart 20:00 uur. Een ticket kost 11 euro (10 euro + 1 euro administratiekosten). Kaarten zijn verkrijgbaar via: www.theaterkoningshof.nl of aan de kassa in het theater