Psycholoogcolumn: “Het mentale probleem is ouder dan de gebeurtenis”

Het is dan verleidelijk om te wijzen naar de gebeurtenis en te zeggen: ‘daardoor voel en gedraag ik me zo.’ Maar negen van de tien keer (en misschien wel meer) ligt de oorsprong daar helemaal niet. Vaak is een heftige gebeurtenis, of een ‘traumatische’ gebeurtenis, niet per se het oorspronkelijke trauma of probleem. Je kunt zo’n gebeurtenis die jou daarna slecht laat voelen meer zien als een blik wat opeens wordt geopend. Opeens wordt iets wat lang ergens in het donker verstopt of verborgen zat omhoog gehaald.

Dingen van jezelf die je misschien ergens diep van binnen wel wist, maar niet wilde aankijken of niet wilde tonen. Maniertjes die eigenlijk al langer niet echt goed voor je waren, maar nu door de gebeurtenis pas echt laten zien dat ze ronduit saboterend zijn. Bijvoorbeeld dat elke keer als je baas vraagt iets te doen wat niet jouw taak is, je voor de lieve vrede toch maar ja blijft zeggen. Om na een lange periode van ‘ja’ zeggen ontzettend op je sodemieter te krijgen van diezelfde baas omdat je je eigen werk niet op tijd hebt afgekregen, je in een mentaal dal belandt. Dan kun je je mentale dal verklaren door te wijzen naar de gebeurtenis dat je baas je op je sodemieter gaf. Maar eigenlijk heb je jezelf al veel langer onder druk gezet door ‘ja’ te zeggen op van alles en nog wat, waar je eigenlijk ‘nee’ had willen zeggen. Natuurlijk is je baas medeverantwoordelijk om je in de gaten te houden, dus het gaat er niet om dat een dergelijk iets jouw schuld is. Maar dat er iets problematisch in jou zit wat ouder is dan de gebeurtenis. De gebeurtenis legt het enkel bloot.

Jammer genoeg hebben we de meeste van ons eerst zo’n klap van de molen nodig om er iets aan te gaan doen.