Een avond over digitale boeven

Gemma van Winden-Tetteroo

Wat is digitale veiligheid en hoe kunnen we daarvoor zorgen? Om dat goed in kaart te brengen stelde Hendrik Harm eerst een aantal vragen: wat vind jij online spannend, waar maak je je wel eens zorgen over, heb je al eens iets verdachts meegemaakt, hoe raakt digitale veiligheid de buurtpreventie? Deze vragen maakten al onmiddellijk de tongen los en dat was ook de intentie van de spreker: interactief!

Hoe dan?

Als eerste kwam ter sprake wie er achter digitale criminaliteit kan zitten en waarom. Misschien wel het belangrijkste in dit geheel is om je te realiseren hoe criminelen proberen je te beïnvloeden. Dat gebeurt namelijk met tijdsdruk (“uw bankrekening is gehackt, u moet nú actie nemen”), angst (“als u nu niets doet, bent u straks al uw gegevens kwijt” of: “uw computer is besmet”) vertrouwen (“pap, ik ben mijn telefoon kwijt, kun je mij even wat geld sturen” of men doet zich voor als iemand van de bank of de overheid) of emotie (men komt met een zielig verhaal).

Markt

“Bij phishing probeert men jou te verleiden tot het verstrekken van informatie. Bijvoorbeeld je gebruikersnaam en wachtwoord. Let altijd op de afzender. Is dat een bizar mailadres, klik dan niet op linkjes. De smoesjes worden steeds beter en de digitale criminelen weten steeds meer van je. Het zijn vaak professionele organisaties die hier achter zitten. Verkregen toegang en je gegevens worden verkocht, hier is gewoon een (online)markt voor. Met name om bedrijven te hacken en dan geld te vragen voor de oplossing. Of ze verkopen al die gegevens weer door. De criminelen zijn echt gericht op geld en winst.” Deel zo min mogelijke persoonlijke informatie. “Wat online staat, blijft online!”

Druk

Het is vooral een kwestie van manipuleren en sociale druk uitoefenen. “Ze spelen in op je emoties en door de tijdsdruk die zij erachter leggen, ga je minder goed nadenken. Ze beïnvloeden je enorm.” Het is ook lastig, vooral tegenwoordig omdat professionals je stem of foto’s kunnen namaken van je kinderen of je ouders. Deze AI-fraude neemt snel toe. Krijg je een vreemd telefoontje, stel dan een vraag waar alleen jouw kind of jouw ouders antwoord op kunnen geven. Hang op en bel op het gewone vertrouwde nummer, dan weet je doorgaans meteen dat het niet klopte.

Maar hoe voorkom je nu dat je zelf slachtoffer wordt?

“Gebruik altijd een sterk en uniek wachtwoord voor je accounts, zeker voor je mail, bankzaken en andere belangrijke accounts. Want als een crimineel achter jouw wachtwoord komt en je gebruikt dat voor meerdere websites, dan hebben ze gelijk toegang tot heel veel informatie. Maak bij voorkeur een wachtwoordenzin die je kunt onthouden en gebruik tweestapsverificatie. Dit is een belangrijke extra beveiligingslaag waardoor het veel lastiger is te hacken. Om alle gebruikersnamen en wachtwoorden te onthouden kan je een wachtwoordmanager gebruiken. Update tevens altijd je mobiele apparaten zoals telefoon, tablets en je slimme apparaten.”

Wat moet ik doen als ik het niet vertrouw, of toch geklikt heb?

“Soms kan je op je telefoon de afzender niet goed controleren. Neem de tijd en kijk op een later moment nogmaals naar het bericht eventueel op een laptop. Veel berichten kloppen niet, bijvoorbeeld een melding over een zakelijke rekening bij een bank terwijl je niet eens een zakelijke rekening hebt. Dit is onlogisch. Niet klikken dus. Je hebt niet altijd technische kennis nodig om een onlogisch verhaal te ontdekken.

En word je toch gehackt of is er misbruik van jouw account gemaakt, verander dan direct je wachtwoord. Meld het ook bij de fraudehelpdesk. Zie je iets geks, bijvoorbeeld in een zogenaamd bericht van je bank, kijk dan op de site van die bank, dan zie je misschien dat er meer aan de hand is, of een waarschuwing. Blokkeer eventueel je betaalpassen. Je kunt ook een melding doen bij autoriteitspersoonsgegevens als je denkt dat een bedrijf niet goed omgaat met jouw persoonsgegevens. Laat je vooral niet bang maken en probeer eerst rustig na te denken voordat je iets doet.”

In het najaar zal Hendrik Harm Zuid nog een avond verzorgen voor de leden van de buurtpreventies van Schipluiden, Maasland en Den Hoorn die nu niet in de gelegenheid zijn geweest om te komen.