Honderdjarig volkstuinpark De Bongerd moet meer recreatief karakter krijgen

Door Marcel van Stigt

Dat juist omwonenden bij de festiviteiten worden betrokken is niet zomaar bedacht. Het complex is immers lang niet alleen voor de leden bedoeld; het bestuur is er nadrukkelijk mee bezig het recreatieve karakter van het park een boost te geven, het aantrekkelijker te maken voor de gehele buurt. 

Dit is ingegeven door een gemeentelijk beleid, dat erop is gericht zuiniger en efficiënter met het steeds schaarser wordende Amsterdamse groen om te springen. Aan de diverse volkstuinparken, waar nog groen aanwezig is, de opdracht om dit voor recreatieve doeleinden in te zetten. 

Het bestuur van De Bongerd geeft hier een eigen invulling aan, benut de kansen en mogelijkheden. “Buitenstaanders moeten meer naar de parken worden getrokken en daar gaan we in mee”, aldus secretaris/penningmeester Bert Talboo. “We gaan het park aantrekkelijker maken. De eerste stappen zijn al gezet met een wandelroute, een speeltuin en spelletjes voor de kinderen. Daardoor zien we al dat hier duidelijk meer mensen komen. Maar we zitten wel in een redelijke uithoek van Amsterdam. Er zitten ook geen scholen in de directe omgeving. We hoeven daarom niet bang te zijn dat het hier heel druk wordt.” 

De toekomst heeft alle aandacht van het bestuur, maar dit jaar telt natuurlijk ook de geschiedenis. Deze wordt in beeld gebracht tijdens een tentoonstelling die in diverse weekenden te zien zal zijn. Met dank aan het Historisch Archief Tuindorp Oostzaan (HATO), dat in het kantoor elf borden vol foto’s plaatst.  

Er is veel om te laten zien, want de afgelopen honderd jaren zijn bepaald niet geruisloos verlopen. Bart Talboo: “Het park is ontstaan in een periode dat arbeiders meer centraal kwamen te staan. Mensen die in de stad op drie hoog achter woonden werd een stukje groen gegund. Om te kunnen tuinieren en om zelf voedsel te kunnen verbouwen.” 

Het heeft in 1924 geleid tot de oprichting door een groep buurtbewoners van Tuingroep De Bongerd. Aan de Kometensingel in Tuindorp Oostzaan verrees een complex, dat aanvankelijk uit lapjes grond bestond maar met de komst van schuurtjes en tuinhuisjes een geheel ander karakter kreeg. Tuinieren werd ontdekt als hobby en er kwam tevens een verenigingsleven van de grond. De Bongerd floreerde. 

Totdat de in de nacht van 14 januari 1960 een dijk doorbrak en Tuindorp Oostzaan, inclusief De Bongerd, bijna twee meter onder water kwam te staan. Weg huisjes, weg schuurtjes, weg oogst.  

Het betekende niet het einde van het volkstuinpark. De schade werd hersteld en ruim vergoed, maar het duurde maanden voordat de tuinders er weer terecht konden. Ze hebben er twee jaar van kunnen genieten. Het park moest wijken voor het Coentunnelcircuit, dat in 1962 werd aangelegd. Een nieuwe locatie werd gevonden aan de Werktuigstraat. Iedereen blij en het verenigingsleven bloeide weer helemaal op. Maar opnieuw niet voor eeuwig. De grond waarop zo enthousiast werd getuinierd bleek na enkele tientallen jaren zwaar verontreinigd te zijn. Dat was niet bepaald aanlokkelijk voor de met zoveel zorg gekweekte boerenkool, prei en wortelen.   

Er zit niks anders op dan opnieuw te verhuizen. Dat lukte rond de eeuwwisseling. Er werd aan de Nieuwe Gouwlob in Kadoelen – de huidige locatie – een terrein beschikbaar gesteld. Niet iedereen kon het echter opbrengen weer helemaal opnieuw te beginnen. Slechts vijftien tuinders verhuisden mee. Er is flink gelobbyd om nieuwe leden te krijgen en dat is gelukt. De nieuwe aanwas kwam vooral uit de Amsterdamse Jordaan en het ledenbestand groeide weer. Gezamenlijk, met een nieuw bestuur, heeft het park zijn huidige vorm gekregen. Een nieuw clubhuis, riolering, water, elektriciteit en een verenigingsleven dat bruist als een bubbelbad. 

“Hopelijk is dit onze laatste verhuizing”, stelt Bert Talboo. “We zitten helemaal vol en er is een wachtlijst; maar die hebben we eigenlijk opgeheven omdat je pas na vele maanden misschien aan de beurt komt. Het park ziet er prachtig uit en dat willen we met name in juni en september graag laten zien. We zijn ook bezig met vergroenen en hopen tijdens dit jubileumjaar het keurmerk van de AVVN, het Algemeen Verbond van Volkstuindersverenigingen in Nederland, te krijgen. Als ergens een stempel op staat, is dat naar buiten toe erg handig. Ook naar de gemeente Amsterdam toe.” 

Zie ook www.volkstuinparkdebongerd.nl/agenda-activiteiten/