75ste expositie op ‘levende kerkhof’ Overweersepolderdijk Purmerend

Verantwoordelijk voor de exposities in de intieme kapel is kunstschilder Kees Kasbergen. Al sinds 2009 zoekt hij mooie combinaties bij elkaar en nodigt de exposanten uit. “Ontzettend leuk om te doen”, geeft hij aan in het zonnetje voor de kapel, waar rondom de vrijwilligers van de tuingroep de laatste sporen van de zomerstorm aan het verwijderen zijn. “En het is hier ook echt wel mijn plekje geworden. Het is een stiltegebied waar ik heel graag kom.” En wie er wel eens heeft rondgelopen snapt precies waarom. Want er is, behalve die verstilde plek en de exposities, veel wat het Kerkhof Overweersepolderdijk bijzonder maakt.

Vlinderboom

Zoals de Vlinderboom, waarin vlinders hangen met de namen van degenen die men wil herinneren. Er is het monument van de ongedoopte kinderen. Een prachtig beeldhouwwerk van Wil van Blokland op de plek waar vroeger, naamloos, de kinderen werden begraven die niet waren gedoopt. Sinds 2014 is er op het veld waar, even anoniem, de zelfdoders werden begraven, ook een monument voor hen, de indrukwekkende veerman. Waar Kees zich persoonlijk hard voor maakte. “Ik vond dat zo’n naar idee, er wordt geen naam genoemd. Dit is een stukje gerechtigheid.” Hij vervolgt: “En recent is er het monument voor verkeersslachtoffers aan toegevoegd. Met de mogelijkheid er een naamplaatje van een omgekomen dierbare te plaatsen. Ook hier zie je dat er af een toe een bloemetje ligt. En met dit alles is het een aardige beeldentuin geworden evengoed.”

Dat is het mooie, ondanks het verdriet achter alles, hoe liefdevol. Dat maakt dit een heel bijzondere plek.

Mooi moment

Met de grote gekleurde appel tegenover de entree als meest recente aanwinst. Kees maakt wanneer hij aanwezig is vaak een praatje met de bezoekers. “Tijdens een expositie met die grote gekleurde appels sprak ik een vrouw die nogal aangeslagen was. Ze stond altijd met haar inmiddels overleden man onder de appelboom en ze miste hem zo, die appels maakten iets bij haar los. Dus ik ben met haar langs de betreffende kunstenaar gegaan, waar zij deze appel uitkoos om te plaatsen op het kerkhof. Het werd in kleine kring onthuld, een mooi moment.”

Vol verhalen

En zo zit Kees vol met mooie verhalen over rouw en herinnering. “Er is bezoekster die een bekende heeft liggen bij de ongedoopte kinderen, op het veld van de zelfdoders, en in een gewoon graf. Daarmee zie je hier ook een beetje de geschiedenis van katholiek Purmerend.” Naast de exposities organiseert Wil Rijswijk op het kerkhof mooie momenten voor herdenking, zoals de jaarlijkse Allergedachtenisavond. Waar gemiddeld zo’n 500 mensen op af komen om een kaarsje aan te steken, te luisteren naar een gedicht of een berichtje achter te laten met een wens of groet. “Dat maakt het allemaal heel persoonlijk. Ook hebben we elk jaar een Muziekmiddag met een concert en een Poëziemiddag waarbij de bezoekers over het terrein van dichter naar dichter gaan.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Kaarsjes op Allergedachtenisavond. (Archieffoto)

Liefde van vrijwilligers

De liefde die de vrijwilligers sinds de restauratie in het kerkhof stoppen is zichtbaar en vertaalt zich door. Kees: “Sinds de restauratie zie je mensen vaker langskomen, en beter het graf verzorgen en onderhouden. Soms laten ze iets dierbaars achter, zo zien wij achteraf. Zo staat er nu opeens een mooie houten vogel bij een graf. Dat is het mooie, ondanks het verdriet achter alles, hoe liefdevol. Dat maakt dit een heel bijzondere plek. Meestal als mensen hier op de expositie komen doen ze vanzelf ook even een rondje. En zien de beelden, voelen de sfeer, genieten van de stilte. Er huizen hier overigens ook veel bijzondere vogels, van staartmees tot mandarijneenden, waarvoor IVN Waterland een aantal nestkasten heeft opgehangen.”

Er gebeurt ontzettend veel hier voor een kleine begraafplaats in een grote stad

Historie

Ondertussen is Gré Los aangeschoven, de voorzitter van de Stichting Kerkhof Overweersepolderdijk die in 2004 het eigendom en het beheer van het katholieke kerkbestuur heeft overgenomen. De begraafplaats werd in 1875 gesticht door het echtpaar Brantjes. De katholieke begraafplaats in de stad was vol, en zij wilden liever niet naast de protestanten liggen. Ze kozen dit stuk grond, destijds nog midden in de polder. Twee jaar later bouwden ze de kapel, ter gelegenheid van hun 40-jarig huwelijk. Ernaast kwam de familiegrafkelder, nog steeds prominent aanwezig. 

In verval

Toen het kerkhof in 1975 werd gesloten raakte het hopeloos in verval. Het dak van de kapel verdween, net als het glas en lood, en alles overwoekerde met klimop en onkruid. De stichting kreeg als taak het geheel, met behulp van sponsors, te restaureren. Dit was in 2009 gereed. Sindsdien zijn vrijwilligers actief om alles netjes te houden. Zo is er bijvoorbeeld een hechte tuingroep, er zijn mensen die meedraaien tijdens de exposities en anderen die de archieven bijhouden.

Urnkeldertjes reserveren

“Met de exposities hopen we ook meer mensen te interesseren voor het kerkhof”, geeft Gré aan. “We moeten ons als stichting tenslotte zelf bedruipen. Wanneer mensen hier eenmaal zijn geweest blijft het wel hangen en geeft men soms aan dat men hier wil worden begraven dan wel opgenomen in één van de urnmuren, of een urnkeldertje wil reserveren. Hiervan hebben we er verschillende, en ze kunnen dienen als familiegraf. Daarnaast hebben we twee strooivelden voor as. De oude begraven worden niet meer geruimd, maar er is nog een aantal lege plekken die we mogen gebruiken zodat we elk jaar nog wel een begrafenis hebben.”

Monument

“Eigenlijk”, vervolgt Gré, “is het gewoon een levend kerkhof. Er gebeurt ontzettend veel hier voor een kleine begraafplaats in een grote stad. Het is een stiltegebied, waarop zowel de kapel als de brug een gemeentelijk monument zijn. En er is veel toewijding, dat zie je hier overal. Zo komt er bijvoorbeeld een vrijwilliger een paar keer per week langs om alle plantjes te verzorgen zodat die er altijd prachtig bij staan. Het is voor iedereen heel zinvol.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Glasobjecten van Anke Marth Jurg. (Foto: aangeleverd)

Anke Marth Jurg en Jens Philip Bragi

Voor deze bijzondere 75ste expositie heeft Kees twee mooie exposanten gevonden met Anke Marth Jurg en Jens Philip Bragi’s Art. Anke Marth is een veelzijdig kunstenaar uit Zaandam. Dit keer laat zij haar glasobjecten zien, die zij maakt met behulp van verschillende glastechnieken, zoals fusing en paté de verre. Zij laat op creatieve wijze een mix van beweging, transparantie, licht en kleur samen komen. De Purmerender Jens Philip geeft zijn expositie de titel “Divided Worlds” met als thema: één wereld maar met toch veel verschillen, verschillen waarvan men kan leren en kan schrikken.

Tekst loopt door onder afbeelding

Jens Philip Bragi’s Art. (Foto: aangeleverd)

Openingstijden

De expositie is vanaf a.s. vrijdag, 14 juli tot en met 3 september te bezichtigen tussen 13:00 en 16:00 uur op vrijdagen, zaterdagen en zondagen. Zondag 16 juli wordt de expositie feestelijk geopend in aanwezigheid van beide exposanten door wethouder Pascal Verkroost. Het kerkhof zelf is dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur.

Adres: Overweersepolderdijk 24, Purmerend

www.kerkhofoverweersepolderdijk.nl.

Glasobject. (Foto: aangeleverd)

(Foto: aangeleverd)