PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Kanaalschans.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Kanaalschans door de tijd
Op deze ingekleurde foto uit het begin van de 20e eeuw zien we een karakteristiek beeld van de Kanaalschans in Purmerend. Links op de foto stroomt het Noord-Hollands Kanaal, waar oude schepen dobberen, terwijl rechts de gevels van statige panden de kade flankeren. De bomen vormen een lommerrijke wandelroute, en over het zandpad lopen mensen langs de spoorrails van de vroegere stoomtram.
Boemeltje van Purmerend
De Kanaalschans maakte deel uit van een belangrijke vervoersas. Aanvankelijk voer hier de trekschuit, voortgetrokken langs de Jaagweg. In de tweede helft van de 19e eeuw werd deze route overgenomen door de stoomtram. Deze reed in 1894 vanaf het Tramplein over de Kanaalkade en via een speciaal aangelegde trambrug richting Middenbeemster, De Rijp en Schermerhorn. Alkmaar was het eindstation. Het populaire “boemeltje” vervoerde niet alleen mensen, maar ook post en vracht.
De rails in het zandpad herinneren aan deze tramtijd. Vanaf 1931 werd de lijn deels geëlektrificeerd, maar het traject naar Alkmaar werd opgeheven door beperkte financiële haalbaarheid. De tram verdween in 1949 definitief uit het straatbeeld, toen de busdiensten van De Raadt en Kistemaker het overnamen. Toch bleef het traject in de harten van velen voortleven – onder meer door het bekende lied Het boemeltje van Purmerend, geschreven door The Ramblers. Artikel gaat verder onder de video.
De verdwenen trambrug
Een cruciaal onderdeel van de tramlijn was de trambrug over het kanaal, die het centrum van Purmerend verbond met de Beemster. De brug lag in het verlengde van de Kanaalkade. Na de opheffing van de tramlijn raakte ook de brug in verval. Rond 1963 werd deze gesloopt en tijdelijk vervangen door een noodbrug, die eveneens verdween. Tegenwoordig herinnert niets fysiek nog aan deze oversteek – behalve oude foto’s, kaarten en herinneringen van oudere bewoners.
Erfgoed in de naam
Op de ingekleurde ansichtkaart uit het begin van de 20e eeuw is het levendige straatbeeld nog goed te zien: wandelaars op het zandpad, de tramrails in de grond, en links de boten aan de kade. Veel van die bedrijvigheid is verdwenen. Geen stoom, geen ratelende wielen meer. De rails zijn uit het straatbeeld verdwenen en de tramgebouwen afgebroken. Alleen de straatnaam Kanaalschans herinnert nog aan dit rijke verleden.
Toch is de Kanaalschans geen dood stukje stad. Nog altijd leggen boten aan langs deze kade. Sloepen, plezierjachten en kleine vrachtvaartuigen meren er aan, wat het karakter van een levendig waterfront in ere houdt. Zo blijft het kanaal – eeuwen na de trekschuit en tram – een verbindende levensader voor de stad.
Op oude opnamen siert de tramrails in het zandpad op de Kanaalschans - VHP
Het straatbeeld van de Kanaalschans op dit moment - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie