PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Kerkstraat.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Kerkstraat door de tijd
De Kerkstraat in Purmerend kent een rijke en bewogen geschiedenis. Eeuwenlang vormde de straat het kloppend hart van het katholieke leven, maar gaandeweg veranderde zij van geloofscentrum tot modern stadsplein.
Moeilijke tijden voor Purmerendse katholieken
Na 1572 kregen de Purmerendse katholieken het zwaar. Hun kerk werd afgenomen en openbare vieringen waren verboden. Toch viel de praktijk vaak mee: tegen betaling kneep de schout regelmatig een oogje toe. Protestanten spraken spottend over ‘paapse stoutigheden’, waarbij papen een scheldwoord was voor katholieken.
Omdat hier de eerste katholieke schuilkerk van de stad stond, kreeg de straat de bijnaam Papenstraat. Deze plek werd het beginpunt van de katholieke traditie in de stad en vormde de voorloper van latere, officiële kerken in de Kerkstraat.
De vierde kerk: trots van Molkenboer
In 1858 verrees aan de Kerkstraat de vierde katholieke kerk, gewijd aan de heiligen Nicolaas en Catharina. De architect was Theodorus Molkenboer (1796–1863), bekend om zijn vroege neogotische stijl en katholieke kerkbouw. Bij de kerk kwam een compleet complex: een nieuwe pastorie, een sacristie en een kosterswoning. Rond die tijd raakte de naam Papenstraat in onbruik—katholieken mochten hun geloof immers weer openlijk belijden.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
De Kerkstraat met links de katholieke kerk - VHP
Van sloop naar vijfde kerk
De Molkenboerkerk bleef bijna een eeuw in gebruik. In 1954 begon de sloop om plaats te maken voor de vijfde katholieke kerk, die opnieuw werd gewijd aan H.H. Nicolaas en Catharina. Tijdens de overgang werden interieurstukken, zoals de preekstoel en communiebanken, elders ondergebracht.
Verhuizing naar de Koepelkerk
In 1989 nam de katholieke gemeenschap afscheid van de Kerkstraat. De parochie verhuisde naar de Koepelkerk aan de Kaasmarkt, een rond kerkgebouw dat eerder in gebruik was geweest bij de Hervormde Gemeente en daarna als cultureel centrum. Bisschop Bomers wijdde het gebouw in als rooms-katholieke Sint-Nicolaaskerk. Daarmee verschoof het katholieke middelpunt van de Kerkstraat naar de Kaasmarkt.
Theater De Purmaryn
Het kerkgebouw uit 1955 verdween niet helemaal. Een deel kreeg een nieuwe bestemming als theater De Purmaryn, dat rond 1990 de deuren opende. De pastorie en de huisjes aan de Kerksteeg werden gesloopt voor de aanleg van het Waagplein.
Deze ingrepen veranderden het karakter van de Kerkstraat voorgoed. Waar ooit eeuwenlang kerken en geloofsgemeenschappen het straatbeeld bepaalden, vind je er tegenwoordig geen kerk meer—alleen nog de naam die herinnert aan dit bijzondere verleden.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
De Kerkstraat met achterin de straat Theater de Purmaryn - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie