PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: het Schoolplein.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Het Schoolplein door de tijd
In hartje Purmerend ligt een pleintje dat tegenwoordig vooral bekendstaat vanwege de opvallende parkeergarage Claxonate. Maar wie verder kijkt, ontdekt een rijke geschiedenis waarin onderwijs, religie, stadsontwikkeling en kunst samenkomen.
Een plein vol herinneringen
De naam Schoolplein is voor velen een raadsel geworden. Toch verwijst die naar een plek met een bijzondere betekenis. Hier stond tot 1983 de Jozefschool, een katholieke jongensschool waar duizenden leerlingen uit Purmerend en omgeving hun basisonderwijs volgden. Daarvoor heette het gebouw de Burgerschool, en in de eerste helft van de twintigste eeuw was het een centrale plek in het dagelijks leven van de stad.
Tijdens de schoolpauzes speelde hier de jeugd, terwijl de doorgaande weg naar de Westerstraat tijdelijk afgesloten werd met een hek. Verkeer moest dan omrijden via de Kanaalschans. Het Schoolplein functioneerde dus letterlijk als speelplaats.
Van klaslokaal naar kunstwerk
Na de sluiting van de school in 1983 bleef het terrein enige tijd leeg. Pas in de jaren ’90 werd het gebied herontwikkeld, met als meest opvallende toevoeging de parkeergarage Claxonate. Dit bijzondere bouwwerk is ontworpen door de bekende installatiekunstenaar Hans Muller, en werd opgeleverd in 1997.
Claxonate is méér dan een parkeergarage. Het is een kunstwerk op zichzelf. De gevel is bekleed met keramische tegels waarin gaten zijn aangebracht in de vorm van noten uit een draaiorgelboek. Deze noten vormen de partituur van een speciaal gecomponeerde “claxon-sonate”. Wie een parkeerticket trekt, hoort een fragment van deze muzikale compositie – een speelse knipoog naar de naam van het gebouw.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
De parkeergarage Calxonate met noten uit het draaiorgelboek - Naomi Fischer
De muurschildering: melk per liter en per glas
Een ander klein maar markant detail is de herstelde muurschildering met de tekst ‘MELK per liter en PER GLAS’, die op een muur bij het Schoolplein prijkt. Deze verwijst naar Melkslijter Klaas de Boer, die zijn melksalon in 1907 in dit pand vestigde.
Toen de Jozefschool gesloopt werd, bleef de muur met deze schildering overeind. In 2011 kreeg het opnieuw een lik verf, zodat ook deze herinnering weer zichtbaar werd in het straatbeeld.
Van Baansteeg tot Nieuwstraat
De steeg naast de voormalige school heeft in de loop der jaren verschillende namen gehad. Aanvankelijk heette het de Baansteeg, vernoemd naar de touwslagerijen (lijnbanen) die hier ooit stonden. Later veranderde de naam in Lombardsteeg, verwijzend naar de lommerd, een pandjeshuis dat gevestigd was in het hoekpand bij de Westerstraat.
Tegenwoordig heet deze doorgang simpelweg Nieuwstraat, maar beide historische namen zijn verdwenen uit het straatnamenregister. Het zijn sporen van een levendig verleden dat zich nog altijd onder de moderne stad verschuilt.
Een plek met betekenis
Het Schoolplein is dus meer dan zomaar een stukje stad. Het is een plek waar generaties kinderen opgroeiden, waar kunst en architectuur elkaar ontmoeten en waar oude straatnamen nog fluisteren over het verleden.
Artikel gaat verder onder de afbeeldingen.
Het Schoolplein van de voormalige Jozefschool - VHP
De herstelde muurschildering van Melkslijter Klaas de Boer - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie