PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: bierbrouwerij De Lelie.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Bierbrouwerij De Lelie door de tijd
In de 17e eeuw kende Purmerend een bloeiende biercultuur. Dankzij de gunstige ligging aan vaarwegen en de grote vraag naar bier in stad en ommeland, floreerden er meerdere lokale brouwerijen: De Spaad (Weerwal), De Dubbele Arent (Beemsterburgwal) en De Lelie (Achterdijk).
Einde van de bloeiperiode
De Lelie was gevestigd aan de Achterdijk en nam een prominente plek in binnen deze bloeiperiode. Aan het begin van de 17e eeuw begon de voorspoed echter af te nemen. De drukke concurrentie van Haarlemse bierbrouwers, gevestigd aan de Bierkade, maakte het voor lokale brouwers steeds uitdagender. Met de afnemende bierconsumptie en toenemende concurrentie daalde de bedrijvigheid. In 1710 besloten zowel De Dubbele Arent als De Lelie stil te leggen, zodat alleen De Spaad aan de Weerwal overbleef. Ook de Haarlemse bierstekerijen verdwenen en maakten plaats voor welgestelden die de panden als statige woonhuizen gebruikten.
Purmerend’s grootste oplichter
De Lelie bleef nog wel actief als mouterij en leverde zo grondstoffen aan De Spaad. In 1739 werd Pieter Pergerrits eigenaar van De Lelie. Hij zou later berucht worden als Purmerend’s grootste oplichter. In zijn hoogmoed liet hij voor de mouterij een imposante hardstenen poort bouwen. Boven de poort bevindt zich een kroonlijst met een wapenschild, waarvan het familiewapen helaas niet langer zichtbaar is. Toen zijn bedrog dreigde uit te komen, verdween hij met de noorderzon.
Later kreeg het gebouw een nieuwe bestemming als kaaspakhuis. Eigenaar P. Doets liet er een grote koelcel installeren om jonge kaas tegen vochtverlies te beschermen. Vandaag de dag is er een tapijtenzaak gevestigd, die de historische naam De Lelie in ere houdt.
Waterkelder
Een laatste, tastbare herinnering aan de bierproductie is de waterkelder achter de voormalige brouwerij. Hier werd het water opgeslagen – een essentiële grondstof voor bier – dat met waterschepen naar Purmerend werd aangevoerd. Tijdens evenementen, zoals Open Monumentendag, wordt de waterkelder soms opengesteld voor het publiek.
Het monumentale pand van De Lelie rond 1920 - VHP
Vloerenwinkel De Lelie in 2025 - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie