PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Vooruitstraat.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
De kop van de Vooruitstraat - VHP
Vooruitstraat door de tijd
Tussen de eerste en laatste steenlegging van de Vooruitstraat zat precies twaalf jaar: van 1902 tot 1914. Beide momenten trokken destijds de aandacht van de media, vooral vanwege wethouder H.C. Oud, die tevens voorzitter was van de werkmansvereniging Vooruit.
Aanvankelijk voorzag het ambitieuze bouwplan in 120 woningen, maar de gemeente vreesde dat de nieuwe buurt te veel arbeiders zou aantrekken en werkte de plannen herhaaldelijk tegen. Uiteindelijk werden in 1903 slechts dertien woningen gerealiseerd, gevolgd door een verenigingsgebouw en vier extra huizen in 1911.
De invloed van architect J.J.P. Oud
Het verenigingsgebouw van Vooruit werd ontworpen door J.J.P. Oud, zoon van de wethouder. Hij zou later internationaal bekend worden als een van de grondleggers van het modernisme. De bouwvergunning werd op 23 juni 1911 verleend, en kort daarna verrees het karakteristieke pand. De sobere architectuur met strakke lijnen weerspiegelde de idealen van de arbeidersbeweging: degelijk, functioneel en sociaal verantwoord bouwen.
De woningen aan de Vooruitstraat waren voor die tijd bijzonder modern. Ze telden vier kamers, hadden ingebouwde ledikanten in plaats van bedsteden en beschikten over een tuin van circa twintig vierkante meter. De gevels van rode en gele baksteen trokken direct de aandacht. Deze huizen vormden de eerste concrete stap naar sociale woningbouw in Purmerend.
Bouwstop en particuliere voortzetting
De bouw kostte de vereniging meer geld dan verwacht. De kas raakte uitgeput en verdere activiteiten moesten worden gestaakt. In 1906 verkochten de initiatiefnemers een groot deel van de grond aan particuliere aannemers, waaronder Peek, Rijkenberg en W. Swart. Zij namen het project over en voltooiden de straat. Zo ontstond een gemengde wijk waarin zowel sociale als particuliere woningen naast elkaar stonden.
Vooruitstraat onder water door watersnood
In februari 1916 werd Purmerend getroffen door een overstroming nadat de Zuiderzeedijk doorbrak. Ook de Vooruitstraat liep volledig onder water. In de decennia daarna veranderde de stad ingrijpend. Veel oude bebouwing verdween om plaats te maken voor nieuwbouw, maar de Vooruitstraat bleef grotendeels behouden. Daarmee is de straat een van de weinige plekken in Purmerend waar het oorspronkelijke straatbeeld uit het begin van de twintigste eeuw nog herkenbaar is.
De Vooruitstraat vandaag
Tegenwoordig is de Vooruitstraat aangewezen als gemeentelijk monument. Daarmee worden het straatbeeld, de gevels en de architectonische samenhang beschermd. In de afgelopen jaren zijn de woningen zorgvuldig gerenoveerd. Moderne gemakken zijn toegevoegd, maar het authentieke karakter is behouden gebleven. De huizen die ooit symbool stonden voor vooruitgang, doen dat vandaag nog steeds – en kunnen, zoals hun naam al zegt, weer jaren vooruit.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
De bekende woningstijl uit begin 1900 - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie