PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Koemarkt.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Koemarkt door de tijd
Weinig plekken in Purmerend hebben zo’n bijzondere geschiedenis als de Koemarkt. Waar nu terrassen en evenementen het straatbeeld bepalen, stond ooit een vrouwenklooster.
Van Klooster naar Marktplein
In de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog namen de geuzen onder leiding van Sonoy de katholieke kerk in beslag, joegen de nonnen weg en verwoestten het klooster. De naam Cloosterwerf verdween, en langzaam maar zeker raakte Koemarkt in gebruik.
Handel uit de droogmakerijen
Vanaf het midden van de 17e eeuw werd de Koemarkt het middelpunt van de veehandel. Boeren uit de Beemster, Purmer en Wijde Wormer brachten er hun koeien en ander vee naartoe. Zo ontstond ook de traditie van de ‘Boerenzondag’: de mannen bezochten de veemarkt, terwijl de vrouwen zich op de warenmarkt vermaakten.
De dinsdaghuizen
Decennialang stond de Koemarkt bekend om zijn karakteristieke aanzicht: groene perken omheind door ijzeren hekwerken, omringd door de zogenoemde dinsdaghuizen. Deze cafés waren dé plek waar boeren na het handjeklap hun zaken afronden.
Een van de bekendste was De Doele, voorheen de Stadsherberg. Boeren konden er niet alleen iets drinken, maar ook hun paarden en rijtuigen stallen. De Doele bleef ruim 150 jaar eigendom van de stad en kende verschillende uitbaters.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Van kolfbaan tot kegelbaan
Tussen 1842 en 1888 was Jan Munnikhuis beheerder van De Doele. Hij liet er een kolfbaan bouwen, wat het café een geliefde ontmoetingsplek maakte. Daarna nam de familie Hupkes het stokje over. Zij lieten in 1895 de grote zaal en nieuwe paardenstallen bouwen. Later zorgde de familie Groot voor een volgende vernieuwing: de aanleg van een kegelbaan.
Een plein dat met de tijd meegaat
De uitbraak van de MKZ-crisis (veeziekte mond-en-klauwziekte) in 2001 markeerde een keerpunt in de functie van de Koemarkt. Runderen, schapen en kalveren mochten niet langer in de binnenstad verhandeld worden. De veemarkt verdween en het plein kreeg een volledig nieuw karakter. Het werd een modern evenementenplein, en de oude dinsdaghuizen veranderden in cafés met terrassen, die vandaag de dag een breed publiek trekken.
Zichtbare symbolen uit het verleden
Na een herinrichting van het plein werd de Koemarkt in 2009 omgevormd tot autovrij horeca- en evenementenplein. Hierbij werden elementen van het verleden subtiel behouden: enkele van de oude ‘ruggen’ (waar het vee werd vastgebonden) bleven bewaard; ook de karakteristieke hekken keerde terug — nu fungeren ze als decor voor cafés en restaurants, met bordjes van voormalige handelsplaatsen.
Als herinnering aan vervlogen tijden werd in 2011 het kunstwerk Koeien van de kunstenaar Hans Kuyper geplaatst: een beeldengroep die refereert aan het vee dat ooit de Koemarkt vulde. Dit is één van de zichtbare symbolen van het rijke verleden van het plein.
Tegenwoordig het hart van de binnenstad
Wie nu over de Koemarkt loopt, wandelt over eeuwen geschiedenis. Van religieuze grond tot handelscentrum en van boerenplein tot horecastraat: de Koemarkt is altijd in beweging gebleven. Tegenwoordig vormt het plein een levendige ontmoetingsplek voor Purmerenders én bezoekers van buitenaf.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie