Column: Annemiek van Moorst - Portretten uit de tentoonstelling ‘Oud Zeer’
Bij de opening van de reizende tentoonstelling ‘Oud Zeer’ werd ik geraakt door een onderbelicht deel van de Nederlandse geschiedenis. De negentien portretten op grote panelen, laten niet alleen het verleden van Nederlands-Indische families zien, maar vooral hoe dat verleden nog altijd doorwerkt in het heden. De portretten kun je tot 24 juni op de Generaal Spoorlaan buiten op de stoep voor de schouwburg van Rijswijk bekijken.
Vier generaties vertellen hun familiegeschiedenis. Tussen 1945 en 1968 kwamen ruim 300.000 mensen vanuit voormalig Nederlands-Indië en Indonesië naar Nederland. Door oorlog, politieke veranderingen en gedwongen vertrek verloren zij hun thuis. Velen arriveerden in het onbekende Nederland waar de ontvangst niet warm was.
Je leest verhalen over interneringskampen, honger, verlies, ontworteling en zwijgen. Maar ook verhalen over veerkracht en het doorgeven van cultureel erfgoed. Juist dat maakt deze tentoonstelling zo krachtig.
Wat doet het met je als je in voormalig Nederlands-Indië hebt gevochten voor de Nederlandse vlag en bij aankomst in Nederland als tweederangsburger werd behandeld? Wat doet het met je als je vader in een interneringskamp zat en jij met je moeder, broers en zussen elders in een hutje woonde en honger leed? En zo kan ik nog zeventien keer doorgaan. Het zijn vertelde zwarte bladzijden uit hun leven gegrepen.
De verhalen laten zien hoe ervaringen uit het verleden vaak generaties lang doorwerken. Veel kinderen en kleinkinderen proberen bewust de zwijgzaamheid en opvoedingspatronen van eerdere generaties te doorbreken. Tijdens de opening verwoordde een bezoeker dat treffend: “Dichtbij mijn ouders komen lukte niet, omdat zij zich vastbeten in het verleden. Ik voelde hun druk op mijn schouders.”
Wat mij vooral trof, was de herkenning. Ook in mijn eigen familie zijn er verhalen die nooit volledig zijn verteld. Tegelijkertijd merk ik dat mijn kinderen juist nieuwsgierig zijn naar hun familiegeschiedenis. Ze stellen vragen over eerdere generaties, tradities en keuzes. Juist die gesprekken zijn waardevol. Ze helpen ons het verleden beter te begrijpen en vormen een brug tussen toen, nu en de toekomst.
De tentoonstelling ‘Oud Zeer’ laat mij zien dat de geschiedenis zich herhaalt en herhaalt en herhaalt. Laten we leren van de geschiedenis en het anders doen. Laten we er samen voor zorgen dat we luisteren naar het verleden en ervoor zorgen dat de nieuwkomers in Nederland geen kille ontvangst krijgen en in een veilig land hun bestaan kunnen opbouwen.
Meer nieuws uit Rijswijk?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie