Rijswijkse jongeren duiken in morele keuzes van de oorlog

 Door: Marc Tangel

Door het hele land zijn namens ‘Theater Na de Dam’ deze week meer dan 130 voorstellingen gegeven, waarin de Tweede Wereldoorlog vanuit verschillende perspectieven wordt belicht. Elke productie is uniek en geschreven in de gemeente waar deze is opgevoerd. In een reeks uiteenlopende scènes onderzoeken de jonge spelers hoe complex het kan zijn om te bepalen wat goed of fout is, wanneer vanzelfsprekendheden verdwijnen. Thema’s die zich niet laten vangen in zwart-wit, maar zich bewegen in het grijze gebied van het mens-zijn. De Rijswijkse verhaallijnen kwamen tot stand onder begeleiding van theatermaker Nicolette Senf en schrijver Orihana Calcines.

 Kwetsbaarheid

Het zijn deze authentieke, herkenbare situaties in de voorstelling ‘Wie wijst de weg?’ waar Theater Na de Dam het motto ‘theater dat je raakt’ aan te danken heeft. De toeschouwer is onderdeel van het dilemma, maar is vrij zijn eigen waarheid te bepalen. Weegt overlevingsdrang in tijden van oorlog zwaarder dan vriendschap? Verraad je een geliefde om het eigen lijf of dat van een familielid te redden? Welk slachtoffer van oorlogsgeweld verdient de eerste zorg in een overvol ziekenhuis? Ga jij zorgeloos door met je eigen leven, terwijl je weet dat anderen honger lijden?

Deze kwetsbaarheid vormt de kern van de productie. Lokale feiten en audiovisueel materiaal vullen de scenes aan, zoals bijvoorbeeld het geval is bij de bovengenoemde verhaallijn in het noodhospitaal. Een originele foto van het verplegend personeel op de dag van de bevrijding geeft de voorgegane scene net iets meer impact. De bijna terloops aangevoerde wetenschap dat de koninklijke troon uit de Haagse Ridderzaal de bezettingstijd is doorgekomen in de kelder van het Tollenshuis geeft de voorstelling weer wat lucht, en is tegelijkertijd toch leerzaam.

 Herdenken springlevend

De verhaallijnen zijn op zichzelf al indrukwekkend genoeg, maar zouden niet zo overtuigend bij de toeschouwer aankomen zonder het indringende spel van de jeugdige acteurs. Voor een groot deel van de spelers betekent deze derde editie ook hun derde deelname aan ‘Theater na de Dam’ en het is duidelijk dat zij steeds beter op elkaar ingespeeld raken. Hun betrokkenheid bij dit project laat zien dat herdenken niet alleen iets van vroeger is, maar nog steeds leeft bij de jeugd van nu. In tijden waarin vrijheid bijna niet meer vanzelfsprekend lijkt, misschien wel meer dan ooit. Zo weet ‘Theater na de Dam’ voor het derde jaar op rij heden en verleden met elkaar te verbinden en geeft de voorstelling stof tot nadenken voor onze eigen keuzes in de toekomst.