Rijswijk verwacht opnieuw miljoenentekort in jeugdzorg en wil koers wijzigen

Jeugdzorg is sinds 2015 een wettelijke taak van gemeenten. Het Rijk droeg die taak toen over, met als belangrijk doel de kosten terug te dringen. Dat lukte niet. Sinds 2015 zijn de kosten van de jeugdzorg verdubbeld. Inmiddels heeft een op de zeven jongeren te maken met jeugdzorg. De gemeente verwachtte dit jaar €22,5 miljoen uit te geven, maar rekent nu op €28,1 miljoen. Dat is een tekort van €5,6 miljoen. Maatregelen van de afgelopen jaren hadden niet het gewenste effect.

Instroom grootste oorzaak

Het grote aantal jongeren dat de jeugdzorg instroomt, zorgt voor de grootste kostenstijging. Ook andere factoren spelen mee: Gezinnen krijgen vaker professionele hulp bij brede opvoedvragen, jeugdhulp met verblijf komt vaker voor, jeugdhulp neemt steeds meer taken over binnen het onderwijs en de zorg die wordt betaald uit het Persoonsgebonden Budget (PGB) en het Jeugdwetvervoer stijgen sterk.

Volgens de gemeente is het antwoord op een hulpvraag steeds vaker een zorgaanbod. Wordt de zorg ingewikkeld, dan schaalt de hulpverlening vaker op naar specialistische zorg. In de professionele jeugdzorg ontbreekt bovendien te vaak een duidelijke doelstelling en wordt zorg vaak automatisch verlengd. “Eenmaal in de zorg is in veel gevallen nooit meer uit de zorg”, aldus de gemeente.

Vaker ‘nee’ tegen kleine hulpvragen

Wethouder René Peters (Sociaal Domein) noemt de situatie onhoudbaar. “Sinds 2015 zijn de kosten verdubbeld, zonder dat experts hier een maatschappelijke verklaring voor hebben”, zegt Peters. “Als dit doorzet, komt de beschikbaarheid van jeugdzorg en andere voorzieningen in Rijswijk in het gedrang.”

Volgens Peters moet de gemeente nu handelen. “Daar hoort bij dat we vaker ‘nee’ moeten gaan zeggen tegen gezinnen met kleine hulpvragen. Ik wil investeren in een sterke sociale basis en preventie, zodat deze gezinnen waar mogelijk zelf in hun omgeving een oplossing kunnen vinden voor hun hulpvraag. Daarmee wil ik een schild zijn voor de armen, niet een sponsor voor de rijken.”

Scherpe keuzes

De gemeente wil anders naar jeugdhulp kijken. Een hulpvraag moet niet meer automatisch tot zorg leiden. Eerst kijkt de gemeente naar oplossingen in de eigen omgeving. Dat vraagt om scherpe keuzes van het gemeentebestuur en de gemeenteraad, onder meer over de reikwijdte van de Jeugdwet.

Gesprekken, pilot en onderzoek

De gemeente neemt de komende tijd diverse stappen. Zo worden er gesprekken gevoerd met huisartsen en instellingen over het doorverwijzen van jongeren naar de jeugdzorg. Zo wil de gemeente onder meer aanvragen laten lopen via het jeugdteam en stapeling van zorg voorkomen. Ook komt er een pilot om de automatische verlenging van zorg tegen het licht te houden. Tenslotte komt er een onderzoek naar een betere organisatie van de uitstroom uit de jeugdzorg bij 18 jaar.

De gemeente werkt de concrete maatregelen samen met de gemeenteraad verder uit. Uiterlijk medio maart 2027 volgt een update.