Struikelstenen herdenken omgekomen Joodse slachtoffers

Door Robert Heijdemann

Struikelstenen zijn stenen waar je niet letterlijk over moet struikelen, maar waarvoor je wel moet bukken om de naam te kunnen lezen. “En te zien en beseffen wat er met deze persoon is gebeurd. Om over hen die niet meer bij ons zijn na te denken en hem niet te vergeten”, horen we van burgemeester Huri Sahin.

Struikelstenen zijn een heel bijzonder soort monument. Niet één groot Holocaustmonument op een centrale plek, maar duizenden kleine monumenten precies op de plek waar iemand heeft gewoond. Het project, bedacht door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, groeide uit tot een internationaal monument. “Ze herinneren ons aan mensen die hier woonden en slachtoffer werden van vervolging en geweld in de Tweede Wereldoorlog”, zegt Joris Dik, voorzitter van de werkgroep Struikelstenen. “Vandaag staan de slachtoffers en hun nabestaanden centraal. Voor hen zijn deze stenen niet alleen een herinnering, maar ook een tastbare herkenning van wat hen en hun familie is aangedaan”.

Stilstaan bij levensverhalen

Leden van de familie die nu worden herdacht woonden op vijf adressen in Rijswijk: Bilderdijklaan 115, Emmastraat 44, Julianastraat 38 en 55 en Rembrandkade 18. Op deze adressen woonden Joodse inwoners van Rijswijk. Mensen die hier hun dagelijks leven leiden, met werk, familie en toekomstplannen. Maar die stap voor stap werden uitgesloten, geïsoleerd en uiteindelijk zonder enige vorm van recht of rechtsbescherming zijn weggevoerd en vermoord. “We herdenken mensen die vervolgd werden door hun identiteit, of mensen die keuzes maakten, door bijvoorbeeld in verzet te komen. Struikelstenen laten ons stilstaan bij individuele levensverhalen uit onze eigen stad”, vult Joris Dik aan. “De afgelopen maanden hebben we in de werkgroep Struikelstenen onderzoek gedaan naar de slachtoffers op de vijf adressen. Hun verhalen laten zien wat er gebeurt wanneer de rechtsstaat verdwijnt, maar ook wat moed en menselijkheid kunnen betekenen in tijden van onderdrukking. Vrijheid en rechtvaardigheid lijken vandaag vanzelfsprekend, maar dat zijn ze niet. Ze bestaan alleen zolang wij ze blijven dragen, beschermen en doorgeven.”

Rotary donatie

De gemeente ondersteunt de werkgroep, verder zijn ze afhankelijk van giften en donaties. Tijdens de bijeenkomst in de Ottoburg overhandigde Ger Bulder van de Rotary een cheque aan Joris Dik van 2470 euro. “De winkelopbrengst van de boekwinkel bij de Oude Kerk. Joris bedankte voor dit gulle gebaar. Ook werd stil gestaan bij de levensverhalen van deze mensen, die gedurende jaren deel uitmaakten van de Rijswijkse gemeenschap.

Burgemeester Huri Sahin stond stil bij de betekenis van leggen van struikelstenen. “Door de namen van de slachtoffers te benoemen en zichtbaar te maken in het straatbeeld blijven ze onderdeel van de Rijswijkse geschiedenis”.