SCHAGEN - Henk Middelbeek (82) is een bekend gezicht in Schagen. Hij runde decennialang zijn druk bezochte ‘Sportschool Henk Middelbeek’ aan de Hofstraat, in het centrum van de stad. Wat maar weinig mensen weten is dat Henk sinds de oorlog een bijzondere vriendschap ontwikkelde met een Duitse soldaat. Henk vertelt graag en geanimeerd over zijn vriendschap met Helmuth.
Door: Sanne de Weger
Op de salontafel liggen enkele fotoboeken te wachten op de toelichting van Henk. Als een ware archivist houdt hij zijn hele leven lang al gebeurtenissen en momenten bij. Foto’s, bijschriften en ook afbeeldingen die je terug slingeren naar die tijd. Reclames, elpeealbums. Alles wat bij dát moment paste, voegde Henk samen. Regelmatig pakt hij zijn boeken op schoot en bladert hij door zijn eigen naslagwerk.
Bruggen bewaken
Terug naar 1944. Naar de start van de vriendschap tussen Henk en Helmuth. In dat jaar werden zo’n acht tot tien Duitse soldaten ingekwartierd in het huis van het echtpaar Middelbeek aan ‘t Wad in Schagen. Ze verbleven op de zolder en kregen als opdracht mee om de bruggen aan het kanaal Kolhorn, Schagen en De Stolpen te bewaken. Kleine Henk was 2 jaar oud.
Ladder
Henk vertelt: “Het waren volgens mijn moeder aardige jongens. Met hun zware laarzen raakte de trap naar zolder al snel beschadigd. Daar voelden ze zich bezwaard over en zodoende plaatsten ze een ladder tegen het huis. Daar kwamen ze zelf mee. Dat hoefden ze natuurlijk niet te doen.”
De soldaten en de familie Middelbeek konden goed met elkaar overweg. Helmuth Töpfer was begin 20 jaar en raakte gesteld op het peutertje Henk. Hij liep regelmatig met het knaapje op zijn arm rond en sprak uitvoerig met Henk zijn vader over voetbal.
Verfomfaaid papiertje
Bij het vertrek van de soldaten, zo’n acht weken later, liet Helmuth weten terug te keren mocht hij de oorlog overleven. Henk tovert een verfomfaaid papiertje tevoorschijn waar een bijna onleesbaar adres op staat. In Sütterlin, een oud-Duits handschrift, stond de woonplaats van Helmuth genoteerd: Neukirchen, in de buurt van Wetzlar.
‘Wo ist der Henk?’
Zo’n tien jaar na de oorlog zaten Henk zijn vader en moeder in de tuin toen de twee dames een motor zagen naderen. Ze tuurden en vroegen zich af wie dat zou kunnen zijn. Blij verrast ontdekten ze dat het Helmuth was, samen met zijn vrouw. Na enig kletsen vroeg Helmuth: ‘Wo ist der Henk?’ Henk was op visite bij zijn grootouders in Groote Keeten. Helmuth aarzelde geen moment, sprong op zijn motor en reed naar de kustplaats om zijn kleine vriend te bezoeken.
Henk, inmiddels 12 jaar oud, had weinig herinneringen aan deze grote Duitser die hem blij in de armen nam. Maar het tweetal raakte al snel op elkaar gesteld en zijn elkaar de jaren die volgden nooit uit het oog verloren.
Vriendschappelijke wedstrijden
In 1957 pakte familie Middelbeek de trein richting Neukirchen. Henk nam zijn vriend Cees Speets mee. De treinreis duurde de hele dag en het gezelschap verbleef een week lang bij Helmuth. In die tijd voetbalden Henk en Cees in Schagen 1. Ook vader Middelbeek voetbalde niet onverdienstelijk, net als zijn zoon had hij ruim tien jaar in Schagen 1 gevoetbald.
Hoewel vooral boksen in die tijd heel groot was in Duitsland, raakten de mannen niet uitgepraat over voetbal. En werd ook het nodige balletje getrapt. Er volgde twee vriendschappelijke voetbalwedstrijden. Een belevenis aan beide kanten.
450 km op de fiets
Een jaar later vatten Henk en Cees het plan op om op de fiets naar Trier te gaan. Op de terugweg deden ze Neukirchen aan. “Er was dat weekend kermis in het dorp. Heel het dorp liep uit. Overal was muziek en gezelligheid. Met een heus hoempapaorkest. Cees en ik genoten volop”, blikt Henk terug. De vrienden hadden een geweldige week en maakten zich op om de terugreis te aanvaarden. “Ruim 450 kilometer op de fiets. Een fiets zónder versnellingen maar wel vol bagage. We wisten dat we met de Rijn mee moesten fietsen. Ik kan nog steeds niet geloven dat we dat toen in twee dagen gedaan hebben”, vertelt Henk lachend.
VV Schagen
Er volgde een uitwisseling tussen VV Schagen en Neukirchen. In 1960 reed een bus met spelers en vrouwen naar Neukirhen tijdens Pinksteren. Het jaar daarop kwamen zij met een bus vol om in Schagen te voetballen. Naast Henk en Helmuth ontstonden er tijdens deze uitwisselingen meer vriendschappen tussen Schager en Duitse families.
‘Hij was een bijzondere man’
De vriendschap hield aan tot aan Helmuth zijn dood in 2005. “In 2003 kregen we te horen dat het niet goed met hem ging. Ik zocht hem nog een keer op en ben blij dat ik dat nog gedaan heb. Ik denk nog vaak terug aan Helmuth. Hij was een bijzondere man. Hij voetbalde, bokste, kon goed zingen, speelde accordeon, kon jongleren en had veel humor.”
Meer nieuws uit Schagen?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie